Home Kernwoorden Psalmen Belijdenis Zingen UitlegBoeken
 
 
Algemeen
Uitleg psalmen
Digitaal schoolbord
Over de berijmingen
De Franse berijming
De Nieuwe Psalmberijming
Helpt u mee?
Over de Psalmen
Psalmen in de Bijbel
Hebreeuwse Poëzie - 1
Hebreeuwse Poëzie - 2
Hebreeuwse Poëzie - 3
Geweldsteksten
Psalm 42 en 43 - I
Psalm 42 en 43 - II
Goedertierenheid
Goddelozen en Zondaars
Lofzang van Maria
Video over de Psalmen (Engels)
Opinie
Onbekende psalmen
Aangeboren muzikaliteit
Psalmkeuze
Populaire psalmen
Aanpassen melodie
Tips gezin, school, kerk
Moeilijke melodieën
Zingen bij Calvijn
Gesprek over Onbekende Psalmen
Waak voor Wildgroei
Discussie 1773 gezindte-breed
Ingezonden
Rubriek ingezonden
Zingen van psalmen
Geschiedenis Psalmen
Meditatie over psalm 80
Verantwoording Meeuse
Aanhef psalmen
Theologie psalmen 1
Theologie psalmen 2
Tweestemmige Harmonisaties
Studie berijmingen
Over Psalmen gesproken! (1)
Over Psalmen gesproken! (2)
Over Psalmen gesproken! (3)
Over Psalmen gesproken! (4)
Catechisatieles
Catechismus vr. 1
Catechismus vr. 2
Catechismus vr. 3 en 4
Catechismus vr. 6
Catechismus vr. 10
Catechismus vr. 12
Catechismus vr. 13
Catechismus vr. 14
Catechismus vr. 15
Catechismus vr. 16
Catechismus vr. 17
Catechismus vr. 18
Catechismus vr. 19
Catechismus vr. 20
Catechismus vr. 21
Catechismus vr. 22
Catechismus vr. 23
Catechismus vr. 24
Catechismus vr. 25
Catechismus vr. 26
Catechismus vr. 28
Catechismus vr. 29
Catechismus vr. 30
Catechismus vr. 31
Catechismus vr. 32
Catechismus vr. 33
Catechismus vr. 35
Catechismus vr. 36
Catechismus vr. 39
Catechismus vr. 40
Catechismus vr. 42
Catechismus vr. 43
Catechismus vr. 45
Catechismus vr. 47
Catechismus vr. 49
Catechismus vr. 51
Catechismus vr. 52
Catechismus vr. 53
Catechismus vr. 54
Catechismus vr. 55
Catechismus vr. 56
Catechismus vr. 57
Catechismus vr. 58
Catechismus vr. 59
Catechismus vr. 60
Catechismus vr. 61
Catechismus vr. 62
Catechismus vr. 63
Catechismus vr. 64
Catechismus vr. 65
Catechismus vr. 66
Catechismus vr. 67
Catechismus vr. 68
Catechismus vr. 69
Catechismus vr. 70
Catechismus vr. 71
Catechismus vr. 72
Catechismus vr. 73
Catechismus vr. 74
Catechismus vr. 75
Catechismus vr. 76
Catechismus vr. 77
Catechismus vr. 78
Catechismus vr. 79
Catechismus vr. 80
Dordtse Leerregels
Hoofdstuk 1 artikel 1
Hoofdstuk 1 artikel 2
Hoofdstuk 1 artikel 3 en 4
Hoofdstuk 1 artikel 5
Hoofdstuk 1 artikel 6
Hoofdstuk 1 artikel 7 en 8
Hoofdstuk 1 artikel 10 en 11
Hoofdstuk 1 artikel 12
Hoofdstuk 1 artikel 15
Hoofdstuk 1 artikel 17
Hoofdstuk 2 artikel 1 en 2
Hoofdstuk 2 artikel 3
Hoofdstuk 2 artikel 5
Hoofdstuk 2 artikel 6
Hoofdstuk 2 artikel 7
Hoofdstuk 2 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 1
Hoofdstuk 3 artikel 2
Hoofdstuk 3 artikel 3
Hoofdstuk 3 artikel 4
Hoofdstuk 3 artikel 5
Hoofdstuk 3 artikel 6
Hoofdstuk 3 artikel 7
Hoofdstuk 3 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 9
Hoofdstuk 3 artikel 10
Hoofdstuk 3 artikel 11
Hoofdstuk 3 artikel 12
Hoofdstuk 3 artikel 13
Hoofdstuk 3 artikel 14
Hoofdstuk 3 artikel 15
Hoofdstuk 3 artikel 16
Hoofdstuk 3 artikel 17
Hoe moet ik omgaan met
Aalmoezen
Aanvechtingen
Achterklap
Afgoderij
Alcohol
Ambt
Antisemitisme
Atheïsme
Barmhartigheid
Bastaardvloeken
Beeldende kunst
Bekering
Bekommering
Belediging
Berusting
Biblicisme
Bijbel
Bijbelkringen
Bijbelverklaringen
Bijbelvertalingen
Bijgeloof
Buitenkerkelijk christendom
Catechisatie
Censuur
Chiliasme
Chiromantie
Concubinaat
Confessionalisme
Conflicten
Creationisme
Cultuur
Dans
Doodzonde
De Doop
Drift
Dromen
De duivel
Eenzaamheid
Eer
Eerlijkheid
Eeuwigheid
Egoïsme
Eigendom
Eigengerechtigheid
Emancipatie
Emotie
Ergernis
Erotiek
Evangelicals
Evangelie
Evangelisatie
Evolutietheorie
Exorcisme
Fanatisme
Feestdagen
Film
Flirten
Formulieren van eenheid
Fossielen
Frustratie
Fundamentalisme
Gastvrijheid
Gebed
Gebed des Heeren
Gebedsgenezing
Gebedsverhoring
Geboorteregeling
Geduld
Des HEEREN Lof
Johannes à Lasco (1)
Johannes à Lasco (2)
Johannes à Lasco (3)
Johannes à Lasco (4)
Johannes à Lasco (5)
Willem Farel (1)
Willem Farel (2)
Willem Farel (3)
Willem Farel (4)
Willem Farel (5)
Willem Farel (6)
Islam
Girolamo Savonarola
Petrus Datheen (1)
Petrus Datheen (2)
Johannes Calvijn (1)
Johannes Calvijn (2)
Johannes Calvijn (3)
Johannes Calvijn (4)
Maarten Luther (1)
Maarten Luther (2)
Maarten Luther (3)
Maarten Luther (4)
Maarten Luther (5)
Maarten Luther (6)
Maarten Luther (7)
Maarten Luther (8)
Maarten Luther (9)
Maarten Luther (10)
Ambrosius
Guido de Brès (1)
Guido de Brès (2)
Guido de Brès (3)
Guido de Brès (4)
Guido de Brès (5)
Guido de Brès (6)
Guido de Brès (7)
Guido de Brès (8)
Augustinus (1)
Augustinus (2)
Augustinus (3)
Augustinus (4)
Augustinus (5)
De Germanen
Abt Gregorius
Petrus Waldes (1)
Petrus Waldes (2)
John Wycliff
Johannes Hus
wat de bijbel zegt over
Abraham
Benauwdheid
De drie-eenheid (1)
De drie-eenheid (4)
De drie-eenheid (2)
De drie-eenheid (3)
De drie-eenheid (5)
De drie-eenheid (6)
De drie-eenheid (7)
De drie-eenheid (8)
De drie-eenheid (9)
De drie-eenheid (10)
De jeugd (1)
De jeugd (2)
De wederkomst
Elkaar vergeven (1)
Elkaar vergeven (2)
Gods Woord
Heersen
Hoop
Kastijding (1)
Kastijding (2)
Lankmoedigheid
Matigheid
Oefening
Rijkdom
Strijd
Toorn
Zachtmoedig
De Catechismus van Genève
Vraag 1 t/m 5
Vraag 6 t/m 14
Vraag 15 t/m 20
Vraag 21 t/m 29
Vraag 30 t/m 45
Vraag 46 t/m 49
Vraag 50 t/m 54
Vraag 55 t/m 59
Vraag 60 t/m 64
Vraag 65 t/m 72
Vraag 73 t/m 79
Vraag 80 t/m 87
Vraag 88 t/m 91
Vraag 92 t/m 100
Vraag 101 t/m 105
Vraag 106 t/m 110
Vraag 111 t/m 113
Vraag 114 t/m 125
Vraag 126 t/m 130
Vraag 131 t/m 135
Vraag 136 t/m 142
Vraag 143 t/m 157
Vraag 159 t/m 165
Vraag 166 t/m 184
Vraag 185 t/m 195
Vraag 196 t/m 199
Vraag 200 t/m 203
Vraag 204 t/m 207
Vraag 208 t/m 212
Vraag 213 t/m 216
Vraag 217 t/m 223
Vraag 224 t/m 232
Vraag 233 t/m 239
Vraag 240 t/m 252
Vraag 253 t/m 255
Vraag 256 t/m 259
Vraag 260 t/m 265
Vraag 266 t/m 295
Vraag 296 t/m 308
Vraag 309 t/m 323
Vraag 324 t/m 332
Vraag 333 t/m 339
Vraag 340 t/m 356
Vraag 357 t/m 373
Staan tijdens het bidden
Waar jij mee zit
Gospelmuziek
Onbekeerd na een kerkdienst
Gods berouw
De speelfilm
Gods eer boven eigen zaligheid
De naam HEERE in de Psalmen
Voor elkaar bidden
Vruchten van de wedergeboorte
Kringgebed
De verboden boom
Hoogmoed
Geen last van je zonden
Belijdeniscatechisatie
Rechtvaardiging en heiliging
Ben ik uitverkoren?
Genade onder voorwaarde
Popmuziek en housemuziek
De vergeving van zonden
Schriftuurlijke prediking
Zondigen tegen je wil
Jezus een hindernis
Het erkennen van zondeschuld
Moedeloosheid
Gods kinderen en God
Zondesmart
Boetvaardigheid
De doopbelofte
Geroepen tot predikant
Mensverheerlijking
Bijna-dood-ervaring
Een kind dat sterft
Opvoeden
De zonden haten
Computerspelletjes
Zonde tegen de Heilige Geest
Wat is bidden
De gemeenschap der heiligen
De echte en blijvende bekering
Vergeven bij een echtscheiding
Beloften voor onbekeerden
De Drie Verbonden
Troost ontvangen uit beloftes
Het Boek
Geloven in of aan Christus
Hoofdbedekking bij het bidden
Verbond maken met ogen
Gebedsverhoring
 

 

Over het avondmaal zei antwoord 75 onder andere dat Christus ons daardoor verzekert dat Hij ons te eten en te drinken geeft van Zijn gekruisigd lichaam en van Zijn vergoten bloed. Hoe we dit moeten opvatten, wordt ons uitgelegd in vraag en antwoord 76:

Wat is dat te segghen, dat ghecruyste lichaem Christi eten ende sijn vergoten bloedt drincken?

Het eerste deel van het antwoord luidt:

Het is niet alleen met een gheloovigh herte dat gantsche lijden ende sterven Christi aennemen

ende daerdoor verghevinghe der sonden ende dat eeuwich leven verkrijghen…

De uitdrukking ‘niet alleen’ doet je vermoeden dat er nog wat komt, en dat is ook zo. Daar gaan we in het nieuwe jaar, als God het geeft, mee verder. Nu het afgedrukte deel. We nemen het lijden en sterven van Christus aan. Dat betekent dat we dit ons toe-eigenen. Toe-eigenen wil zeggen: iets is niet van mij, maar wordt mij aangeboden, en ik zeg er ja op, ik aanvaard het. Het evangelie is niet anders dan de verkondiging van de grote werken van Jezus Christus de Verlosser van zondaren. Kort samengevat in de woorden van de engel in de droom van Jozef (Mattheüs 1 vers 21):

Zij (Maria) zal een Zoon baren, en gij zult Zijn naam heten Jezus; want Hij zal Zijn volk zalig maken van hun zonden.

Voor wie is dit? Voor een ieder die wil. Jezus zegt Zelf in Openbaring 22 vers 17:

Wie dorst heeft, kome; en wie wil, neme het water des levens om niet.

In hedendaags Nederlands:

Laat hem die dorst heeft, komen; en laat hem die wil, het water des levens nemen om niet.

Dus jij mag komen en Christus aannemen…Het kan zijn dat je dit niet durft. Of dat je meent dat je dit niet mag. Vraag dan aan God Zelf om onderwijs opdat je het te weten zou komen voor Wie het lijden en sterven van Christus is bedoeld en hoe jij daarmee moet en mag omgaan. Als je hebt geleerd dat je het mag aanvaarden, dus dat jij nú je vertrouwen er onvoorwaardelijk op mag stellen, kan het zijn dat je nog niet weet hóe je dat dan moet doen. Dat is niet erg: de Heere wil het je wel leren. Elke avondmaalganger krijgt brood en wijn aangereikt. Elke avondmaalganger dient dan ook met een gelovig hart (zonder eraan te twijfelen) heel het lijden en sterven van Christus zich toe te eigenen. Daar wijst het avondmaalsformulier ons ook op. Daar lezen we dat het avondmaal er juist voor is bedoeld dat wij vast zouden geloven dat wij tot het genadeverbond van God behoren. Met die bedoeling heeft Christus dit teken en zegel van Zijn lichaam en bloed gegeven.

Leg jij – ondanks alle aanvechtingen – je vol vertrouwen op Christus neer, dan ontvang jij daardoor vergeving van zonden en het eeuwige leven, zo staat er verder in het eerste stukje van antwoord 76. Wat is het tot grote schade dat het avondmaal niet méér onze aandacht heeft, want daar verzekert Christus de rechte deelnemer dat al zijn of haar zonden vergeven zijn. Dat werd in de doop net zo beloofd. Maar God is er niet mee tevreden om dit aan Zijn aangevochten kinderen één keer te beloven, Hij stelt het ze in elke avondmaalsdienst opnieuw helder voor ogen en verzekert ze er opnieuw van met als het ware deze woorden: “Zo zeker als u dit brood ontvangt en deze wijn, zó zeker is het lichaam van Mijn Zoon voor u gekruisigd en zó zeker is Zijn bloed voor u vergoten. O, neem dit lijden en sterven van Mijn Zoon toch aan, leg het niet naast u neer, verwerp deze genade niet, betwijfel zijn waarde niet en ook niet de gewilligheid van Jezus Christus om u zalig te maken…!”

Wanneer het bij het avondmaal gaat om een gelovig hart, voel je wel aan dat het geen zegen voor jou zal inhouden als je zonder geloof aan het avondmaal deelneemt. Zonder God te geloven, zonder Hem te vertrouwen is het avondmaalsbrood en de -wijn als het ware zielsvergif. Blijf er dan vanaf! Alleen voor Zijn gelovigen is het ingesteld; alleen dan kun je het je toe-eigenen. De  Catechismus legt er nadruk op dat het niet om een stúkje van het lijden en sterven van Christus gaat, maar om het ganse lijden. Dit is onder andere gericht tegen de roomse leer die de mensen voorhoudt dat je nooit van ál je zonden vergeving kunt krijgen. Het lijden en sterven van Christus staat daar niet centraal – ondanks alle aandacht daarvoor in de zeven lijdensweken en ondanks alles wat in de roomse kerk in die tijd aan passiespelen plaatsvindt, waarin het lijden van Christus vaak heel emotioneel aan de orde komt. Maar laten we niet naar Rome kijken. We hebben genoeg aan onszelf. Welke aandacht heeft in jouw beleving het kruisoffer? Als jij je zonden weer voelt; als jij weer valt; als jij jezelf weer zo pijnlijk tegenvalt; als jij je voor de Heere moet wegschamen omdat je het zo verbruid hebt; als jij… en zo kunnen we nog een poosje doorgaan, niet waar? Is jouw hart dan ontroostbaar totdat je weer in het geloof het ganse lijden en sterven van Christus hebt aangenomen? Of durf je het dán juist niet, omdat je zo vuil bent? Durf je het alleen als je een keer een dagje meevalt?

God wordt niet geëerd zolang we geen vrijmoedig gebruik van het Offerlam van Golgotha maken. Denk aan de prachtige omschrijving in artikel 29 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Daar lezen we over een kind van God dat steeds weer zijn zonden gewaar wordt, maar (staat er dan) hij strijdt daartegen. Hoe? Door onophoudelijk de toevlucht te nemen tot het bloed, de dood, het lijden en de gehoorzaamheid van Christus. Onophoudelijk… Er staat in het oude Nederlands ‘gestadelick’ en in het Latijns ‘perpetuo’, voortdurend, onafgebroken. Dat mág niet alleen, maar dat móet ook. We kunnen geen dag en geen uur zonder. Als jij zó teer van geweten leeft dat je werkelijk steeds de toevlucht tot de gekruisigde Zaligmaker neemt (door genade mág nemen), dan ben je te benijden.

Nog één ding: het bitter lijden en huiveringwekkend sterven van Christus worden ook jou, al ben je geen avondmaalganger en al ben je geen belijdend lid en al ben je niet gelovig, tóch verkondigd; en de smeking klinkt: laat je toch met God verzoenen! Vertel mij eens: heb je ene goede reden om dit niet te willen, of om dit nú in ieder geval nog niet te zoeken? O, stel niet uit, lezer van De Catechisant, opdat het lijden van Christus je helse straf niet afgrijselijk zal verzwaren!

Het avondmaal is volgens antwoord 76 meer dan alleen met een gelovig hart heel het lijden en sterven van Christus aannemen en zo vergeving van zonden en het eeuwige leven ontvangen. Dat zien we in het tweede deel van dit antwoord. Gevraagd was

Wat is dat te segghen, dat ghecruyste lichaem Christi eten ende sijn vergoten bloedt drincken?

Het tweede deel van het antwoord luidt:

…maer oock daerbeneven door den heylighen Geest, die tsamen in Christo ende in ons woont, also met sijnen heylighen lichame hoe langher hoe meer vereenight werden; dat wy,

         al ist dat Christus inden hemel is ende wy op aerden zijn,

nochtans vleesch van sijnen vleesche ende been van sijnen beenen zijn

       ende dat wy van eenen Gheest (als leden eens lichaems van eener sielen) eeuwighlick leven ende gheregiert werden.

De uitdrukking ‘niet alleen’ deed ons vermoeden dat er nog wat zou komen, en dat is dan ook zo. Daar gaat het nu over. Het gaat bij het avondmaal over eenheid met Christus. Steeds gaat het daar in de Bijbel over. Zonder geestelijke eenheid met Gods Zoon kunnen we geen deel krijgen aan Zijn weldaden. Zijn weldaden zijn Zijn geestelijke schatten, zoals vergeving van zonden en het eeuwige leven. Maar er is meer: het geestelijke leven is ook omgang hebben met Christus. De Bijbel gebruikt het beeld van het huwelijk om de verhouding tussen God en Zijn volk aan te duiden. Bij het woord ‘huwelijk’ moet je vooral denken aan de geestelijke eenheid die dat veronderstelt tussen man en vrouw (vlees van mijn vlees). In de verkeringstijd groei je (als het goed is) als stel meer en meer naar elkaar toe, wat tot een voorlopig hoogtepunt komt bij de huwelijkssluiting. In de jaren die daarna volgen, groei je als echtpaar nog veel meer naar elkaar toe, zodat je helemaal één wordt in geestelijke zin. Hier is vooral sprake van liefde en trouw. De Catechismus gebruikt een ander beeld – dat we ook in de Bijbel vinden – dat van een lichaam. Hoofd en ledematen van een lichaam zijn heel nauw verbonden, en wel door één ziel / levensbeginsel. Zo is het nu ook met Christus en de gelovigen: Hij is het Hoofd en zij zijn Zijn lichaamsleden, ledematen (vroeger noemde men die lidmaten; vandaar dat wij nog steeds over lidmaten spreken als we het hebben over de leden van Christus’ geestelijke lichaam, de gemeente). Hoe innig is deze eenheid? De Catechismus omschrijft het zo: dezelfde Geest Die in Christus woont, woont ook in ons. Meer dan eens stelt de Heidelbergse Catechismus dit aan de orde. Denk aan vraag & antwoord 32, waar de christen een lidmaat (lichaamslid) van Christus heet en deel heeft aan dezelfde zalving waaraan Hij deel heeft, namelijk Zijn Heilige Geest. Ook het antwoord over de gemeenschap der heiligen (55) gaat daarover: de gelovigen hebben als lidmaten aan de Heere Christus deel aan al Zijn schatten en gaven.

Wat beleef je hier nu van? Wat denken jullie: zou de inwoning en werking van de Heilige Geest een onbewuste zaak zijn en blijven, of denken jullie dat iemand die de Heilige Geest ontvangt, zich dat ook bewust wordt? Volgens de apostel Paulus wordt dan tegelijk de liefde van God in je hart uitgestort. Liefde lijkt mij geen comateus verschijnsel… Het tintelt door heel je ziel heen! Dat is niet alleen waar voor de menselijke liefde, maar ook en nog meer voor de Goddelijke.

Eén van de middelen om deze liefdeband te versterken is het avondmaal. Daar wordt bij het eten van het brood en bij het drinken van de wijn beseft: ik eet met mijn ziel het lichaam van Christus en ik drink op geestelijke manier Zijn bloed. Hij wordt als het ware helemaal één met mij. Zoals door de spijsvertering eten en drinken helemaal één wordt met mijn lichaam, zo wordt door de werking van de Heilige Geest Christus helemaal één met mijn ziel, of beter: zo wordt mijn ziel helemaal één met Christus.

Als je me zou vragen om dit precies uit te leggen om het helemaal te begrijpen, dan geef ik je hetzelfde antwoord als wat Calvijn in dat verband eens gaf: het laat zich beter ervaren dan verklaren… Ik geef je in plaats van een gedetailleerde uitleg de omschrijving van de Nederlandse Geloofsbelijdenis over deze heerlijke zaak. In artikel 35 lezen we:

Deze maaltijd is een geestelijke tafel, waaraan Christus Zichzelf aan ons meedeelt met al Zijn goederen. Hij doet ons daaraan genieten, zowel Zichzelf, als de verdiensten van Zijn lijden en sterven, door onze arme troosteloze ziel te voeden, te sterken, en te vertroosten door het eten van Zijn vlees, en door haar te verkwikken en te vermaken door de drank van Zijn bloed.

Is jouw ziel ook zo arm en troosteloos? Heb jij buiten de werking van Christus’ Geest, Die Hij ‘de andere Trooster’ noemt, geen rijkdom en geen troost? Kom dan tot Hem, Die van Zijn Vader de belofte heeft gekregen van de Heilige Geest en Die Hem op de vijftigste (pentekoste in het Grieks) dag na Zijn opstanding, de Pinksterdag, heeft uitgestort. Hij geeft Zichzelf door Zijn Geest nóg steeds aan arme en troosteloze jongeren en ouderen. Hij doet Zichzelf genieten. Genieten doe je van iets moois (zomerweer) of iets lekkers (eten en drinken). Zo mag je Christus als de liefdevolle Zaligmaker genieten. Kom, blijf niet bij Hem vandaan. De Nederlandse reformatorische kerken belijden: Hij voedt ons, sterkt ons en  vertroost ons. Hij verkwikt en vermaakt ons. Het Latijn voor ‘vermaken’ is: recreare. Letterlijk betekent het: herscheppen. Het betekent ook: iemand weer doen opleven. Dat doet Christus aan Zijn tafel door de werking van de Heilige Geest!

Ook de eenheid met de andere gelovigen komt aan de orde. Het beeld dat hierbij wordt gebruikt, is weer het lichaam. Ik heb vele ledematen en toch vechten ze nooit. Mijn linkerhand heeft nooit ruzie met mijn rechterhand. Bij jou? Hoe komt dat? Omdat één drijfveer, ziel, levensbeginsel ze aanstuurt. Zo is het bij de gemeenteleden ook. Ze worden door één Geest gestuurd. Christenen hebben nooit onenigheid… Tenminste, als het lichaam gezond is. Als mijn rechterhand onenigheid heeft met mijn linker-, is er iets grondig mis, dan ben ik toe aan een bezoek bij de huisarts… Zo is het geestelijk ook: alle kinderen van God zijn één in Christus. Ze maken geen ruzie. En als ze dat wel doen, is het tijd om de Arts te bezoeken en Hem om een krachtig eenheidsmiddel te smeken. Dat is er: het avondmaal. Daar worden we opnieuw erop gewezen hoe innig één al de ledematen van Christus met hun hoofd zijn, en dus ook met elkaar!