Home Kernwoorden Psalmen Belijdenis Zingen UitlegBoeken
 
 
Algemeen
Uitleg psalmen
Digitaal schoolbord
Over de berijmingen
De Franse berijming
De Nieuwe Psalmberijming
Helpt u mee?
Over de Psalmen
Psalmen in de Bijbel
Hebreeuwse Poëzie - 1
Hebreeuwse Poëzie - 2
Hebreeuwse Poëzie - 3
Geweldsteksten
Psalm 42 en 43 - I
Psalm 42 en 43 - II
Goedertierenheid
Goddelozen en Zondaars
Lofzang van Maria
Video over de Psalmen (Engels)
Opinie
Onbekende psalmen
Aangeboren muzikaliteit
Psalmkeuze
Populaire psalmen
Aanpassen melodie
Tips gezin, school, kerk
Moeilijke melodieën
Zingen bij Calvijn
Gesprek over Onbekende Psalmen
Waak voor Wildgroei
Discussie 1773 gezindte-breed
Ingezonden
Rubriek ingezonden
Zingen van psalmen
Geschiedenis Psalmen
Meditatie over psalm 80
Verantwoording Meeuse
Aanhef psalmen
Theologie psalmen 1
Theologie psalmen 2
Tweestemmige Harmonisaties
Studie berijmingen
Over Psalmen gesproken! (1)
Over Psalmen gesproken! (2)
Over Psalmen gesproken! (3)
Over Psalmen gesproken! (4)
Catechisatieles
Catechismus vr. 1
Catechismus vr. 2
Catechismus vr. 3 en 4
Catechismus vr. 6
Catechismus vr. 10
Catechismus vr. 12
Catechismus vr. 13
Catechismus vr. 14
Catechismus vr. 15
Catechismus vr. 16
Catechismus vr. 17
Catechismus vr. 18
Catechismus vr. 19
Catechismus vr. 20
Catechismus vr. 21
Catechismus vr. 22
Catechismus vr. 23
Catechismus vr. 24
Catechismus vr. 25
Catechismus vr. 26
Catechismus vr. 28
Catechismus vr. 29
Catechismus vr. 30
Catechismus vr. 31
Catechismus vr. 32
Catechismus vr. 33
Catechismus vr. 35
Catechismus vr. 36
Catechismus vr. 39
Catechismus vr. 40
Catechismus vr. 42
Catechismus vr. 43
Catechismus vr. 45
Catechismus vr. 47
Catechismus vr. 49
Catechismus vr. 51
Catechismus vr. 52
Catechismus vr. 53
Catechismus vr. 54
Catechismus vr. 55
Catechismus vr. 56
Catechismus vr. 57
Catechismus vr. 58
Catechismus vr. 59
Catechismus vr. 60
Catechismus vr. 61
Catechismus vr. 62
Catechismus vr. 63
Catechismus vr. 64
Catechismus vr. 65
Catechismus vr. 66
Catechismus vr. 67
Catechismus vr. 68
Catechismus vr. 69
Catechismus vr. 70
Catechismus vr. 71
Catechismus vr. 72
Catechismus vr. 73
Catechismus vr. 74
Catechismus vr. 75
Catechismus vr. 76
Catechismus vr. 77
Catechismus vr. 78
Catechismus vr. 79
Catechismus vr. 80
Dordtse Leerregels
Hoofdstuk 1 artikel 1
Hoofdstuk 1 artikel 2
Hoofdstuk 1 artikel 3 en 4
Hoofdstuk 1 artikel 5
Hoofdstuk 1 artikel 6
Hoofdstuk 1 artikel 7 en 8
Hoofdstuk 1 artikel 10 en 11
Hoofdstuk 1 artikel 12
Hoofdstuk 1 artikel 15
Hoofdstuk 1 artikel 17
Hoofdstuk 2 artikel 1 en 2
Hoofdstuk 2 artikel 3
Hoofdstuk 2 artikel 5
Hoofdstuk 2 artikel 6
Hoofdstuk 2 artikel 7
Hoofdstuk 2 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 1
Hoofdstuk 3 artikel 2
Hoofdstuk 3 artikel 3
Hoofdstuk 3 artikel 4
Hoofdstuk 3 artikel 5
Hoofdstuk 3 artikel 6
Hoofdstuk 3 artikel 7
Hoofdstuk 3 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 9
Hoofdstuk 3 artikel 10
Hoofdstuk 3 artikel 11
Hoofdstuk 3 artikel 12
Hoofdstuk 3 artikel 13
Hoofdstuk 3 artikel 14
Hoofdstuk 3 artikel 15
Hoofdstuk 3 artikel 16
Hoofdstuk 3 artikel 17
Hoe moet ik omgaan met
Aalmoezen
Aanvechtingen
Achterklap
Afgoderij
Alcohol
Ambt
Antisemitisme
Atheïsme
Barmhartigheid
Bastaardvloeken
Beeldende kunst
Bekering
Bekommering
Belediging
Berusting
Biblicisme
Bijbel
Bijbelkringen
Bijbelverklaringen
Bijbelvertalingen
Bijgeloof
Buitenkerkelijk christendom
Catechisatie
Censuur
Chiliasme
Chiromantie
Concubinaat
Confessionalisme
Conflicten
Creationisme
Cultuur
Dans
Doodzonde
De Doop
Drift
Dromen
De duivel
Eenzaamheid
Eer
Eerlijkheid
Eeuwigheid
Egoïsme
Eigendom
Eigengerechtigheid
Emancipatie
Emotie
Ergernis
Erotiek
Evangelicals
Evangelie
Evangelisatie
Evolutietheorie
Exorcisme
Fanatisme
Feestdagen
Film
Flirten
Formulieren van eenheid
Fossielen
Frustratie
Fundamentalisme
Gastvrijheid
Gebed
Gebed des Heeren
Gebedsgenezing
Gebedsverhoring
Geboorteregeling
Geduld
Des HEEREN Lof
Johannes à Lasco (1)
Johannes à Lasco (2)
Johannes à Lasco (3)
Johannes à Lasco (4)
Johannes à Lasco (5)
Willem Farel (1)
Willem Farel (2)
Willem Farel (3)
Willem Farel (4)
Willem Farel (5)
Willem Farel (6)
Islam
Girolamo Savonarola
Petrus Datheen (1)
Petrus Datheen (2)
Johannes Calvijn (1)
Johannes Calvijn (2)
Johannes Calvijn (3)
Johannes Calvijn (4)
Maarten Luther (1)
Maarten Luther (2)
Maarten Luther (3)
Maarten Luther (4)
Maarten Luther (5)
Maarten Luther (6)
Maarten Luther (7)
Maarten Luther (8)
Maarten Luther (9)
Maarten Luther (10)
Ambrosius
Guido de Brès (1)
Guido de Brès (2)
Guido de Brès (3)
Guido de Brès (4)
Guido de Brès (5)
Guido de Brès (6)
Guido de Brès (7)
Guido de Brès (8)
Augustinus (1)
Augustinus (2)
Augustinus (3)
Augustinus (4)
Augustinus (5)
De Germanen
Abt Gregorius
Petrus Waldes (1)
Petrus Waldes (2)
John Wycliff
Johannes Hus
wat de bijbel zegt over
Abraham
Benauwdheid
De drie-eenheid (1)
De drie-eenheid (4)
De drie-eenheid (2)
De drie-eenheid (3)
De drie-eenheid (5)
De drie-eenheid (6)
De drie-eenheid (7)
De drie-eenheid (8)
De drie-eenheid (9)
De drie-eenheid (10)
De jeugd (1)
De jeugd (2)
De wederkomst
Elkaar vergeven (1)
Elkaar vergeven (2)
Gods Woord
Heersen
Hoop
Kastijding (1)
Kastijding (2)
Lankmoedigheid
Matigheid
Oefening
Rijkdom
Strijd
Toorn
Zachtmoedig
De Catechismus van Genève
Vraag 1 t/m 5
Vraag 6 t/m 14
Vraag 15 t/m 20
Vraag 21 t/m 29
Vraag 30 t/m 45
Vraag 46 t/m 49
Vraag 50 t/m 54
Vraag 55 t/m 59
Vraag 60 t/m 64
Vraag 65 t/m 72
Vraag 73 t/m 79
Vraag 80 t/m 87
Vraag 88 t/m 91
Vraag 92 t/m 100
Vraag 101 t/m 105
Vraag 106 t/m 110
Vraag 111 t/m 113
Vraag 114 t/m 125
Vraag 126 t/m 130
Vraag 131 t/m 135
Vraag 136 t/m 142
Vraag 143 t/m 157
Vraag 159 t/m 165
Vraag 166 t/m 184
Vraag 185 t/m 195
Vraag 196 t/m 199
Vraag 200 t/m 203
Vraag 204 t/m 207
Vraag 208 t/m 212
Vraag 213 t/m 216
Vraag 217 t/m 223
Vraag 224 t/m 232
Vraag 233 t/m 239
Vraag 240 t/m 252
Vraag 253 t/m 255
Vraag 256 t/m 259
Vraag 260 t/m 265
Vraag 266 t/m 295
Vraag 296 t/m 308
Vraag 309 t/m 323
Vraag 324 t/m 332
Vraag 333 t/m 339
Vraag 340 t/m 356
Vraag 357 t/m 373
Staan tijdens het bidden
Waar jij mee zit
Gospelmuziek
Onbekeerd na een kerkdienst
Gods berouw
De speelfilm
Gods eer boven eigen zaligheid
De naam HEERE in de Psalmen
Voor elkaar bidden
Vruchten van de wedergeboorte
Kringgebed
De verboden boom
Hoogmoed
Geen last van je zonden
Belijdeniscatechisatie
Rechtvaardiging en heiliging
Ben ik uitverkoren?
Genade onder voorwaarde
Popmuziek en housemuziek
De vergeving van zonden
Schriftuurlijke prediking
Zondigen tegen je wil
Jezus een hindernis
Het erkennen van zondeschuld
Moedeloosheid
Gods kinderen en God
Zondesmart
Boetvaardigheid
De doopbelofte
Geroepen tot predikant
Mensverheerlijking
Bijna-dood-ervaring
Een kind dat sterft
Opvoeden
De zonden haten
Computerspelletjes
Zonde tegen de Heilige Geest
Wat is bidden
De gemeenschap der heiligen
De echte en blijvende bekering
Vergeven bij een echtscheiding
Beloften voor onbekeerden
De Drie Verbonden
Troost ontvangen uit beloftes
Het Boek
Geloven in of aan Christus
Hoofdbedekking bij het bidden
Verbond maken met ogen
Gebedsverhoring
 

 

Terwijl À Lasco onderweg is van land tot land, krijgt hij brieven uit Emden die hem noodzaken spoedig terug te keren: de gravin is namelijk voor de dreigementen van de keizer bezweken, en de predikanten weigeren zich aan het compromis te onderwerpen. Liever sluiten ze hun kerkgebouwen, dan de roomse dwaling toe te laten. Drie jaren lang wordt er in Emden dan ook niet gepreekt...!…! Johannes à Lasco verblijdt zich over de geloofsmoed van de predikanten en gemeenten, maar is bedroefd over de toegeeflijkheid van de gravin. Hij spreekt ernstig met haar en wil zijn ambt opnieuw neerleggen. Toch blijft hij op zijn post, om de gemeente niet in de steek te laten. Het keizerlijk hof doet er nu alles aan om À Lasco te belasteren en hoewel de gravin de lasterpraatjes niet gelooft, kan ze er niet meer tegen op, zodat ze haar geliefde en godzalige hofprediker, Johannes à Lasco, vraagt maar weg te gaan. Zo gaat À Lasco voor de tweede maal in zijn leven in ballingschap.  Al zwervend door het noorden van Duitsland schrijft hij troostvolle brieven naar zijn geliefde gemeente Emden. Uit Londen komt er in die tijd het dringende verzoek om daarheen te komen en de Nederlandse vluchtelingengemeente daar te dienen en te bouwen in de waarheid. In mei 1550 steekt À Lasco de Noordzee over.

In Londen

In Engeland komt À Lasco niet in rustig vaarwater, maar midden in de branding! In 1547 was de negenjarige Eduard VI koning geworden. Hij was sterk voor de leer der reformatie, maar had hulp nodig om kerk en volk te brengen tot de kennis van de Bijbel. Hij verzocht bijvoorbeeld aan godvrezende professoren in Zwitserland om aan de universiteiten in Engeland te komen lesgeven, zodat studenten werden opgeleid tot godzalige predikanten. In 1548 had ook À Lasco zo’n verzoek gekregen, maar toen voelde hij zich zo aan Emden verbonden, dat hij niet weg kon. Nu is de situatie zo veranderd dat hij komt en al zijn krachten van hart en verstand geeft aan de opbouw van de kerk in Engeland. Vooral, doordat hij goede invloed kan uitoefenen op aartsbisschop Cranmer en via hem op de Engelse Belijdenis (de 42 Artikelen), welke weer van grote invloed is op de Westminster Geloofsbelijdenis, die de Schotse kerk een eeuw later aanvaardt. De reformatorische professoren en predikanten in Engeland kenden À Lasco al een hele tijd, omdat het goede gerucht van zijn dienst in Oost-Friesland wijd en zijd verbreid is, maar nu kunnen ze ook persoonlijk kennis met hem maken. Wanneer À Lasco in Londen aankomt, mag hij logeren in het kasteel van aartsbisschop Cranmer, maar hier wil hij niet blijven, omdat hij zo dicht mogelijk bij het volk wil zijn om het Woord aan hen te prediken. Zijn Engelse tijd zal hij dan ook grotendeels doorbrengen te midden van de vluchtelingengemeente in Londen zelf. In Engeland, en vooral in Londen, kwamen de laatste jaren duizenden vluchtelingen (asielzoekers) aan, die liever alles in hun vaderland achterlieten, dan de waarheid te verloochenen en aan de roomse dwalingen toe te geven. In 1563 zijn er in Londen 30.000. Als voorbeeld geldt ‘s-Hertogenbosch: in die tijd vlucht een derde deel van de bevolking van deze stad! In totaal verkeren er in het begin van de Tachtigjarige Oorlog meer dan 200.000 Nederlanders om het geloof buiten het vaderland, in de vreemde! Hele dorpen in Nederland staan zo goed als leeg. Nu is Johannes à Lasco voor deze vele duizenden vluchtelingen één van de belangrijkste leiders, als hij al niet de belangrijkste is. God geeft deze Poolse edelman rijke gaven om kerkbouwend te werken, wat hij heel zijn (bekeerde) leven dan ook doet: alles heeft hij er voor over om het evangelie zuiver te verkondigen en de gemeente in goede orde en tucht te leiden. Wanneer À Lasco in Londen onder de Nederlandse vluchtelingen gaat werken, betaalt koning Eduard VI zijn salaris en krijgt de gemeente van hem een kerk met omliggende gebouwen, waar ze haar godsdienstoefeningen kan houden: het Augustijnerklooster (Austin Friars). Als À Lasco nog maar nauwelijks aan het werk is, breekt er een dodelijke ziekte uit. Ook hij wordt ziek, maar hoewel velen eraan sterven, herstelt de Heere Zijn knecht. Eén van de belangrijkste en meest trouwe helpers van À Lasco is ouderling Jan Utenhove, die al een tiental jaren in Londen woont, gevlucht uit Vlaanderen. Samen richten ze de gemeente in volgens het Calvinistische kerkmodel: presbyteriaal. Dit heeft in de loop der jaren grote invloed uitgeoefend op de kerk in Schotland en Nederland. Wat betekent ‘presbyteriaal’? Dat er presbyters zijn, die de kerk regeren. Wat is een presbyter? Een ouderling. De roomse kerk wil hier niets van weten, maar de Bijbel schrijft er wel zo over en daarom herstelt de kerk van de Reformatie de ouderling weer in ere. En dat onze Vaderlandse kerk al eeuwenlang kerkenraden heeft, is voor een groot deel te danken aan de Bijbelse visie van Johannes à Lasco!

À Lasco en de ouderlingen van de Londense vluchtelingengemeente stellen een geloofsbelijdenis op die al de leden van de gemeente moeten ondertekenen. Van deze belijdenis luidt een stukje (gericht tegen de wederdopers):

De gemeente van Christus is de vergadering van die mensen met hun kinderen die geloven en belijden dat de Zoon van Maria waarachtig Jezus is; dat is: dat Hij als mens uit mens, namelijk uit de moeder en maagd, door de werking van de Heilige Geest, ontvangen en geboren is, opdat Hij onze Broeder in ons vlees zou wezen en zo uiteindelijk in onze plaats voor onze zonden zou sterven. Verder dat Hij ook in de vereniging met onze natuur de vol-genoegzame Zaligmaker is van de hele wereld. En dat Hij dus ook God is, omdat er geen Zaligmaker is dan God Zelf... En dat Hij mens zou worden en de zonde van de hele wereld zou reinigen.

Dit te ondertekenen is het eerste wat lidmaten moeten doen om bij de gemeente te mogen horen. Vervolgens wordt onderzocht of zij de leer begrijpen en onbesproken zijn van gedrag. Hebben ze twijfels, dan mogen zij hun bedenkingen uitspreken. Als die zijn beantwoord, moeten ze belijdenis doen, door te beloven dat ze bij deze leer zullen volharden, de wereld zullen verzaken en voortaan een christelijk leven zullen leiden. Daarna worden ze toegelaten tot het avondmaal, waaraan ze vervolgens ook verplicht worden deel te nemen. Grote waarde hechten À Lasco en zijn kerkenraad aan de christelijke opvoeding. De kinderdoop is voor hen van groot gewicht en ook de daaruit voortvloeiende verplichting voor de ouders om hun kinderen catechisatie te geven. Catechisatie wordt dan ook niet door dominees gegeven, maar – zoals het hoort – door ouders zelf. Vanaf het vijfde jaar moeten ze hun kinderen onderwijzen in de Kleine Catechismus. En vanaf het elfde jaar volgt het onderwijs uit de Grote Catechismus.

De grootste betekenis van het werk van Johannes à Lasco is: de prachtige organisatie van de ‘modelgemeente’ van de Nederlandse vluchtelingen in Londen. Deze organisatie wekt de bewondering van allen.

Het gebed waarmee elke kerkdienst begint, luidt:

O hemelse Vader, Wiens wet volkomen is; wij bidden U ootmoedig dat Gij door Uw oneindige goedheid ons blind verstand met Uw Heilige Geest wilt verlichten, opdat wij Uw wet recht zullen verstaan en ernaar leven. En omdat Gij alleen acht hebt op degenen die ootmoedig en gebroken van geest zijn, en die voor Uw Woord vrezen, geef ons dan een ootmoedige geest en weer van ons alle vleselijke wijsheid, die alleen maar vijandschap is tegen U. Wilt U hen op de rechte weg brengen die nog van de waarheid afdwalen, opdat wij allen U eendrachtig dienen in heiligheid en gerechtigheid al de dagen van ons leven. Dit begeren wij van U, allerbarmhartigste Vader, in de Naam van onze Heere en Zaligmaker Jezus Christus.

Niet alleen ‘s zondags, maar ook op doordeweekse dagen komt de gemeente samen. Op donderdag mag ieder lidmaat van de gemeente na de preek vragen stellen, die door de predikanten of ouderlingen worden beantwoord. Door deze ‘voortgezette catechisatie’ wordt de gemeente grondig onderwezen in de leer van de Schrift. In deze doordeweekse bijeenkomsten legt À Lasco uit wat doop en avondmaal betekenen. In de loop van de jaren heeft hij zich hierin helemaal mogen verenigen met het standpunt van Calvijn, wat ook van grote invloed zal zijn op de gang van onze vaderlandse kerk in de eeuwen die volgen.

Over de arbeid en betekenis van onze beminnelijke Poolse edelman is nog veel en veel meer te zeggen. Maar we zullen naar de laatste jaren van zijn leven gaan. Op 6 juli 1553 sterft de godzalige koning Eduard VI, nog maar zestien jaar oud. Zijn opvolgster is de ‘Bloedige Maria’. Zij is rooms en gebiedt de vluchtelingen direct Engeland te verlaten.

Opnieuw zwerveling

Op 17 september 1553 gaan 175 gemeenteleden in twee scheepjes op weg naar Denemarken. Voor de derde maal gaat À Lasco in ballingschap. Drie jaren slechts heeft hij zijn krachten aan de gemeenteopbouw kunnen geven, maar deze korte arbeid heeft (later) erg veel vruchten mogen dragen, zowel in Engeland als in Schotland en vooral Nederland...! Met al zijn macht jaagt hij ook in de eredienst en de gemeentevorming het ideaal na van de Heilige Schrift: de soberheid van de apostelen. Zijn tucht kweekt een fier geslacht, terwijl onkuisheid, dronkenschap, onverschilligheid en afval worden uitgeroeid. Zo wordt een grondige reformatie van de kerk bewerkt.