Home Kernwoorden Psalmen Belijdenis Zingen UitlegBoeken
 
 
Algemeen
Uitleg psalmen
Digitaal schoolbord
Over de berijmingen
De Franse berijming
De Nieuwe Psalmberijming
Helpt u mee?
Over de Psalmen
Psalmen in de Bijbel
Hebreeuwse Poëzie - 1
Hebreeuwse Poëzie - 2
Hebreeuwse Poëzie - 3
Geweldsteksten
Psalm 42 en 43 - I
Psalm 42 en 43 - II
Goedertierenheid
Goddelozen en Zondaars
Lofzang van Maria
Video over de Psalmen (Engels)
Opinie
Onbekende psalmen
Aangeboren muzikaliteit
Psalmkeuze
Populaire psalmen
Aanpassen melodie
Tips gezin, school, kerk
Moeilijke melodieën
Zingen bij Calvijn
Gesprek over Onbekende Psalmen
Waak voor Wildgroei
Discussie 1773 gezindte-breed
Ingezonden
Rubriek ingezonden
Zingen van psalmen
Geschiedenis Psalmen
Meditatie over psalm 80
Verantwoording Meeuse
Aanhef psalmen
Theologie psalmen 1
Theologie psalmen 2
Tweestemmige Harmonisaties
Studie berijmingen
Over Psalmen gesproken! (1)
Over Psalmen gesproken! (2)
Over Psalmen gesproken! (3)
Over Psalmen gesproken! (4)
Catechisatieles
Catechismus vr. 1
Catechismus vr. 2
Catechismus vr. 3 en 4
Catechismus vr. 6
Catechismus vr. 10
Catechismus vr. 12
Catechismus vr. 13
Catechismus vr. 14
Catechismus vr. 15
Catechismus vr. 16
Catechismus vr. 17
Catechismus vr. 18
Catechismus vr. 19
Catechismus vr. 20
Catechismus vr. 21
Catechismus vr. 22
Catechismus vr. 23
Catechismus vr. 24
Catechismus vr. 25
Catechismus vr. 26
Catechismus vr. 28
Catechismus vr. 29
Catechismus vr. 30
Catechismus vr. 31
Catechismus vr. 32
Catechismus vr. 33
Catechismus vr. 35
Catechismus vr. 36
Catechismus vr. 39
Catechismus vr. 40
Catechismus vr. 42
Catechismus vr. 43
Catechismus vr. 45
Catechismus vr. 47
Catechismus vr. 49
Catechismus vr. 51
Catechismus vr. 52
Catechismus vr. 53
Catechismus vr. 54
Catechismus vr. 55
Catechismus vr. 56
Catechismus vr. 57
Catechismus vr. 58
Catechismus vr. 59
Catechismus vr. 60
Catechismus vr. 61
Catechismus vr. 62
Catechismus vr. 63
Catechismus vr. 64
Catechismus vr. 65
Catechismus vr. 66
Catechismus vr. 67
Catechismus vr. 68
Catechismus vr. 69
Catechismus vr. 70
Catechismus vr. 71
Catechismus vr. 72
Catechismus vr. 73
Catechismus vr. 74
Catechismus vr. 75
Catechismus vr. 76
Catechismus vr. 77
Catechismus vr. 78
Catechismus vr. 79
Catechismus vr. 80
Dordtse Leerregels
Hoofdstuk 1 artikel 1
Hoofdstuk 1 artikel 2
Hoofdstuk 1 artikel 3 en 4
Hoofdstuk 1 artikel 5
Hoofdstuk 1 artikel 6
Hoofdstuk 1 artikel 7 en 8
Hoofdstuk 1 artikel 10 en 11
Hoofdstuk 1 artikel 12
Hoofdstuk 1 artikel 15
Hoofdstuk 1 artikel 17
Hoofdstuk 2 artikel 1 en 2
Hoofdstuk 2 artikel 3
Hoofdstuk 2 artikel 5
Hoofdstuk 2 artikel 6
Hoofdstuk 2 artikel 7
Hoofdstuk 2 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 1
Hoofdstuk 3 artikel 2
Hoofdstuk 3 artikel 3
Hoofdstuk 3 artikel 4
Hoofdstuk 3 artikel 5
Hoofdstuk 3 artikel 6
Hoofdstuk 3 artikel 7
Hoofdstuk 3 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 9
Hoofdstuk 3 artikel 10
Hoofdstuk 3 artikel 11
Hoofdstuk 3 artikel 12
Hoofdstuk 3 artikel 13
Hoofdstuk 3 artikel 14
Hoofdstuk 3 artikel 15
Hoofdstuk 3 artikel 16
Hoofdstuk 3 artikel 17
Hoe moet ik omgaan met
Aalmoezen
Aanvechtingen
Achterklap
Afgoderij
Alcohol
Ambt
Antisemitisme
Atheïsme
Barmhartigheid
Bastaardvloeken
Beeldende kunst
Bekering
Bekommering
Belediging
Berusting
Biblicisme
Bijbel
Bijbelkringen
Bijbelverklaringen
Bijbelvertalingen
Bijgeloof
Buitenkerkelijk christendom
Catechisatie
Censuur
Chiliasme
Chiromantie
Concubinaat
Confessionalisme
Conflicten
Creationisme
Cultuur
Dans
Doodzonde
De Doop
Drift
Dromen
De duivel
Eenzaamheid
Eer
Eerlijkheid
Eeuwigheid
Egoïsme
Eigendom
Eigengerechtigheid
Emancipatie
Emotie
Ergernis
Erotiek
Evangelicals
Evangelie
Evangelisatie
Evolutietheorie
Exorcisme
Fanatisme
Feestdagen
Film
Flirten
Formulieren van eenheid
Fossielen
Frustratie
Fundamentalisme
Gastvrijheid
Gebed
Gebed des Heeren
Gebedsgenezing
Gebedsverhoring
Geboorteregeling
Geduld
Des HEEREN Lof
Johannes à Lasco (1)
Johannes à Lasco (2)
Johannes à Lasco (3)
Johannes à Lasco (4)
Johannes à Lasco (5)
Willem Farel (1)
Willem Farel (2)
Willem Farel (3)
Willem Farel (4)
Willem Farel (5)
Willem Farel (6)
Islam
Girolamo Savonarola
Petrus Datheen (1)
Petrus Datheen (2)
Johannes Calvijn (1)
Johannes Calvijn (2)
Johannes Calvijn (3)
Johannes Calvijn (4)
Maarten Luther (1)
Maarten Luther (2)
Maarten Luther (3)
Maarten Luther (4)
Maarten Luther (5)
Maarten Luther (6)
Maarten Luther (7)
Maarten Luther (8)
Maarten Luther (9)
Maarten Luther (10)
Ambrosius
Guido de Brès (1)
Guido de Brès (2)
Guido de Brès (3)
Guido de Brès (4)
Guido de Brès (5)
Guido de Brès (6)
Guido de Brès (7)
Guido de Brès (8)
Augustinus (1)
Augustinus (2)
Augustinus (3)
Augustinus (4)
Augustinus (5)
De Germanen
Abt Gregorius
Petrus Waldes (1)
Petrus Waldes (2)
John Wycliff
Johannes Hus
wat de bijbel zegt over
Abraham
Benauwdheid
De drie-eenheid (1)
De drie-eenheid (4)
De drie-eenheid (2)
De drie-eenheid (3)
De drie-eenheid (5)
De drie-eenheid (6)
De drie-eenheid (7)
De drie-eenheid (8)
De drie-eenheid (9)
De drie-eenheid (10)
De jeugd (1)
De jeugd (2)
De wederkomst
Elkaar vergeven (1)
Elkaar vergeven (2)
Gods Woord
Heersen
Hoop
Kastijding (1)
Kastijding (2)
Lankmoedigheid
Matigheid
Oefening
Rijkdom
Strijd
Toorn
Zachtmoedig
De Catechismus van Genève
Vraag 1 t/m 5
Vraag 6 t/m 14
Vraag 15 t/m 20
Vraag 21 t/m 29
Vraag 30 t/m 45
Vraag 46 t/m 49
Vraag 50 t/m 54
Vraag 55 t/m 59
Vraag 60 t/m 64
Vraag 65 t/m 72
Vraag 73 t/m 79
Vraag 80 t/m 87
Vraag 88 t/m 91
Vraag 92 t/m 100
Vraag 101 t/m 105
Vraag 106 t/m 110
Vraag 111 t/m 113
Vraag 114 t/m 125
Vraag 126 t/m 130
Vraag 131 t/m 135
Vraag 136 t/m 142
Vraag 143 t/m 157
Vraag 159 t/m 165
Vraag 166 t/m 184
Vraag 185 t/m 195
Vraag 196 t/m 199
Vraag 200 t/m 203
Vraag 204 t/m 207
Vraag 208 t/m 212
Vraag 213 t/m 216
Vraag 217 t/m 223
Vraag 224 t/m 232
Vraag 233 t/m 239
Vraag 240 t/m 252
Vraag 253 t/m 255
Vraag 256 t/m 259
Vraag 260 t/m 265
Vraag 266 t/m 295
Vraag 296 t/m 308
Vraag 309 t/m 323
Vraag 324 t/m 332
Vraag 333 t/m 339
Vraag 340 t/m 356
Vraag 357 t/m 373
Staan tijdens het bidden
Waar jij mee zit
Gospelmuziek
Onbekeerd na een kerkdienst
Gods berouw
De speelfilm
Gods eer boven eigen zaligheid
De naam HEERE in de Psalmen
Voor elkaar bidden
Vruchten van de wedergeboorte
Kringgebed
De verboden boom
Hoogmoed
Geen last van je zonden
Belijdeniscatechisatie
Rechtvaardiging en heiliging
Ben ik uitverkoren?
Genade onder voorwaarde
Popmuziek en housemuziek
De vergeving van zonden
Schriftuurlijke prediking
Zondigen tegen je wil
Jezus een hindernis
Het erkennen van zondeschuld
Moedeloosheid
Gods kinderen en God
Zondesmart
Boetvaardigheid
De doopbelofte
Geroepen tot predikant
Mensverheerlijking
Bijna-dood-ervaring
Een kind dat sterft
Opvoeden
De zonden haten
Computerspelletjes
Zonde tegen de Heilige Geest
Wat is bidden
De gemeenschap der heiligen
De echte en blijvende bekering
Vergeven bij een echtscheiding
Beloften voor onbekeerden
De Drie Verbonden
Troost ontvangen uit beloftes
Het Boek
Geloven in of aan Christus
Hoofdbedekking bij het bidden
Verbond maken met ogen
Gebedsverhoring
 

 

Luthers teleurstelling en verwachting

Wanneer Luther weer in zijn gemeente terug is, komt er een overweldigende hoeveelheid werk op hem af. Het belangrijkste is nu prediken. Daarin legt hij steeds de nadruk op wat het belangrijkste is, namelijk dat ieder voor zichzelf zich ernstig voorbereidt op het sterven. Ook besteedt hij nu grote aandacht aan de misstanden in de roomse kerk, zoals de kloosters. Vele monniken en nonnen willen uittreden, omdat een oproerige prediker Karlstadt ze daartoe heeft opgeroepen. Luther maakt nu duidelijk dat het alleen kan wanneer iemand voor zijn eigen geweten daar vrijmoedigheid toe heeft. Niemand mag zich in deze zaken beroepen op het "gezag" van een voorganger of predikant. Na korte tijd is de rust hersteld en heeft Luther het heft weer in handen. Maar dat betekent niet dat Luther het nu gemakkelijk heeft. Ook hij ziet dat het Woord van het Evangelie zo weinig bij de mensen verandert. De prediking laat bij de meesten bijna niets of helemaal niets na. Het gaat daar net als zo vaak onder ons: nu het Evangelie wordt gepredikt, zijn er velen die zeggen: ha!, dat is gemakkelijk! Nu hoef ik dus geen aflaten meer te kopen en nu hoef ik niet meer te biechten en nu kan ik eigenlijk heel gemakkelijk zalig worden: ik hoef alleen maar in Christus te geloven en dan is alles in orde. Nu, dat doe ik natuurlijk ... En zo komt er een goddeloze geest onder veel gemeenteleden. Een probleem waar Luther het acht jaren later (in 1529) zo ontzettend moeilijk mee krijgt, dat hij een paar maanden ophoudt met preken. Hij scheldt van de kansel zijn gemeente zelfs uit en zegt: ik wil geen herder meer zijn van zulke zwijnen! Op zo'n manier kunnen jullie beter weer rooms worden. In november van dat jaar stopt hij ermee, omdat het volk ondanks alle preken van Luther en van zijn godzalige ambtsbroeders zich niet laat gezeggen. Dit zijn buitengewoon moeilijke momenten in het leven van de grote kerkhervormer en hij raakt er meermalen door in een diep dal van aanvechtingen: hoe kan het toch dat de zuivere en ernstige prediking van Gods Woord zo weinig vrucht draagt? Daarom gaat hij - als hij na enkele maanden toch weer de kansel beklimt - meer nadruk leggen op de verbinding tussen het "geloof alleen" en het "leven van godzaligheid en liefde". Het eerste mag niet ten koste van het tweede worden gepreekt, want dan wordt er gruwelijk misbruik van gemaakt. Dit probleem vinden we dan ook na verloop van tijd niet alleen in Wittenberg, maar in heel het gebied van de Reformatie! Er is in de gemeenten slechts een kleine groep van ware Christenen, die werkelijk ernst maakt met Gods Woord. De man, die voor de keizer zo moedig stond, klaagt nu in zijn gemeente: des te langer ik tot jullie preek, des te erger het wordt met allerlei zonden. In dat verband legt Luther ook uit dat het Heilig Avondmaal - dat in Wittenberg voorlopig nog met roomse versieringen wordt bediend - juist bestemd is voor hongerige zielen, voor verdrukte gewetens en toevluchtnemend geloof. Hij laat dan ook niemand meer aan het Avondmaal, dan die iets kan vertellen van de betekenis van dit sacrament! Aan de andere kant zien we ook dat in de omliggende dorpen en steden de vraag naar de zuivere prediking hand over hand toeneemt. Luther schrijft: overal dorst men naar het Evangelie en van alle kanten smeekt men ons om evangelisten. Luther gaat voorzichtig met deze vragen om, want het predikambt is voor hem het hoogste ambt in de wereld, en de prediking van het zuivere Woord is bepalend of ergens een gemeente van Christus ontstaat.

Des te meer gemeenten er komen, des te meer ziet Luther de noodzaak in om niet alleen in Wittenberg de kerk te hervormen, maar om in heel het keurvorstendom Sachsen een nieuwe orde voor de kerkdienst en het dagelijkse christenleven in te stellen. Luther gaat dan ook gedurende enkele jaren meermalen met sommigen van zijn ambtsbroeders op reis om met behulp van de keurvorst een nieuwe kerkorde in te voeren. Dit is een niet zo geestelijk onderdeel van Luthers werk, maar het is voor de voortgang van de Reformatie van geslacht tot geslacht en voor de goede orde van de gemeenten - en dus voor de ongehinderde verkondiging van Gods Woord - niet onbelangrijk. Zo breidt zich in enkele jaren het Woord van God, door de onvermoeide schrijfarbeid en predikdienst van Luther en vele anderen uit tot in heel Duitsland en zelfs tot over de grenzen. En dan moeten wij niet vergeten dat dit gepaard gaat met gevaar voor het leven van velen ... Met grote verwondering ziet Luther het gebeuren en hij weet: het is ook niet míjn woord, maar het is het Woord des Heeren. Luther ontwikkelt dan ook geen strategie, maar hij gelooft ondanks alles aan de kracht van het Woord. Daarom kan hij ook de zeer vele aanvallen van roomse zijde met blijmoedigheid verdragen en weet hij steeds weer vanuit de Schrift te schrijven, hoe de Heere het zegt. Eén ding is in die boeken van Luther tegen zijn roomse tegenstanders jammer. Namelijk, dat Luther zo opvliegend is en direct begint te schelden en op zeer spottende manier zo schrijft dat zijn tegenstanders door hem onnodig geprikkeld / geïrriteerd worden.