Home Kernwoorden Psalmen Belijdenis Zingen UitlegBoeken
 
 
Algemeen
Uitleg psalmen
Digitaal schoolbord
Over de berijmingen
De Franse berijming
De Nieuwe Psalmberijming
Helpt u mee?
Over de Psalmen
Psalmen in de Bijbel
Hebreeuwse Poëzie - 1
Hebreeuwse Poëzie - 2
Hebreeuwse Poëzie - 3
Geweldsteksten
Psalm 42 en 43 - I
Psalm 42 en 43 - II
Goedertierenheid
Goddelozen en Zondaars
Lofzang van Maria
Video over de Psalmen (Engels)
Opinie
Onbekende psalmen
Aangeboren muzikaliteit
Psalmkeuze
Populaire psalmen
Aanpassen melodie
Tips gezin, school, kerk
Moeilijke melodieën
Zingen bij Calvijn
Gesprek over Onbekende Psalmen
Waak voor Wildgroei
Discussie 1773 gezindte-breed
Ingezonden
Rubriek ingezonden
Zingen van psalmen
Geschiedenis Psalmen
Meditatie over psalm 80
Verantwoording Meeuse
Aanhef psalmen
Theologie psalmen 1
Theologie psalmen 2
Tweestemmige Harmonisaties
Studie berijmingen
Over Psalmen gesproken! (1)
Over Psalmen gesproken! (2)
Over Psalmen gesproken! (3)
Over Psalmen gesproken! (4)
Catechisatieles
Catechismus vr. 1
Catechismus vr. 2
Catechismus vr. 3 en 4
Catechismus vr. 6
Catechismus vr. 10
Catechismus vr. 12
Catechismus vr. 13
Catechismus vr. 14
Catechismus vr. 15
Catechismus vr. 16
Catechismus vr. 17
Catechismus vr. 18
Catechismus vr. 19
Catechismus vr. 20
Catechismus vr. 21
Catechismus vr. 22
Catechismus vr. 23
Catechismus vr. 24
Catechismus vr. 25
Catechismus vr. 26
Catechismus vr. 28
Catechismus vr. 29
Catechismus vr. 30
Catechismus vr. 31
Catechismus vr. 32
Catechismus vr. 33
Catechismus vr. 35
Catechismus vr. 36
Catechismus vr. 39
Catechismus vr. 40
Catechismus vr. 42
Catechismus vr. 43
Catechismus vr. 45
Catechismus vr. 47
Catechismus vr. 49
Catechismus vr. 51
Catechismus vr. 52
Catechismus vr. 53
Catechismus vr. 54
Catechismus vr. 55
Catechismus vr. 56
Catechismus vr. 57
Catechismus vr. 58
Catechismus vr. 59
Catechismus vr. 60
Catechismus vr. 61
Catechismus vr. 62
Catechismus vr. 63
Catechismus vr. 64
Catechismus vr. 65
Catechismus vr. 66
Catechismus vr. 67
Catechismus vr. 68
Catechismus vr. 69
Catechismus vr. 70
Catechismus vr. 71
Catechismus vr. 72
Catechismus vr. 73
Catechismus vr. 74
Catechismus vr. 75
Catechismus vr. 76
Catechismus vr. 77
Catechismus vr. 78
Catechismus vr. 79
Catechismus vr. 80
Dordtse Leerregels
Hoofdstuk 1 artikel 1
Hoofdstuk 1 artikel 2
Hoofdstuk 1 artikel 3 en 4
Hoofdstuk 1 artikel 5
Hoofdstuk 1 artikel 6
Hoofdstuk 1 artikel 7 en 8
Hoofdstuk 1 artikel 10 en 11
Hoofdstuk 1 artikel 12
Hoofdstuk 1 artikel 15
Hoofdstuk 1 artikel 17
Hoofdstuk 2 artikel 1 en 2
Hoofdstuk 2 artikel 3
Hoofdstuk 2 artikel 5
Hoofdstuk 2 artikel 6
Hoofdstuk 2 artikel 7
Hoofdstuk 2 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 1
Hoofdstuk 3 artikel 2
Hoofdstuk 3 artikel 3
Hoofdstuk 3 artikel 4
Hoofdstuk 3 artikel 5
Hoofdstuk 3 artikel 6
Hoofdstuk 3 artikel 7
Hoofdstuk 3 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 9
Hoofdstuk 3 artikel 10
Hoofdstuk 3 artikel 11
Hoofdstuk 3 artikel 12
Hoofdstuk 3 artikel 13
Hoofdstuk 3 artikel 14
Hoofdstuk 3 artikel 15
Hoofdstuk 3 artikel 16
Hoofdstuk 3 artikel 17
Hoe moet ik omgaan met
Aalmoezen
Aanvechtingen
Achterklap
Afgoderij
Alcohol
Ambt
Antisemitisme
Atheïsme
Barmhartigheid
Bastaardvloeken
Beeldende kunst
Bekering
Bekommering
Belediging
Berusting
Biblicisme
Bijbel
Bijbelkringen
Bijbelverklaringen
Bijbelvertalingen
Bijgeloof
Buitenkerkelijk christendom
Catechisatie
Censuur
Chiliasme
Chiromantie
Concubinaat
Confessionalisme
Conflicten
Creationisme
Cultuur
Dans
Doodzonde
De Doop
Drift
Dromen
De duivel
Eenzaamheid
Eer
Eerlijkheid
Eeuwigheid
Egoïsme
Eigendom
Eigengerechtigheid
Emancipatie
Emotie
Ergernis
Erotiek
Evangelicals
Evangelie
Evangelisatie
Evolutietheorie
Exorcisme
Fanatisme
Feestdagen
Film
Flirten
Formulieren van eenheid
Fossielen
Frustratie
Fundamentalisme
Gastvrijheid
Gebed
Gebed des Heeren
Gebedsgenezing
Gebedsverhoring
Geboorteregeling
Geduld
Des HEEREN Lof
Johannes à Lasco (1)
Johannes à Lasco (2)
Johannes à Lasco (3)
Johannes à Lasco (4)
Johannes à Lasco (5)
Willem Farel (1)
Willem Farel (2)
Willem Farel (3)
Willem Farel (4)
Willem Farel (5)
Willem Farel (6)
Islam
Girolamo Savonarola
Petrus Datheen (1)
Petrus Datheen (2)
Johannes Calvijn (1)
Johannes Calvijn (2)
Johannes Calvijn (3)
Johannes Calvijn (4)
Maarten Luther (1)
Maarten Luther (2)
Maarten Luther (3)
Maarten Luther (4)
Maarten Luther (5)
Maarten Luther (6)
Maarten Luther (7)
Maarten Luther (8)
Maarten Luther (9)
Maarten Luther (10)
Ambrosius
Guido de Brès (1)
Guido de Brès (2)
Guido de Brès (3)
Guido de Brès (4)
Guido de Brès (5)
Guido de Brès (6)
Guido de Brès (7)
Guido de Brès (8)
Augustinus (1)
Augustinus (2)
Augustinus (3)
Augustinus (4)
Augustinus (5)
De Germanen
Abt Gregorius
Petrus Waldes (1)
Petrus Waldes (2)
John Wycliff
Johannes Hus
wat de bijbel zegt over
Abraham
Benauwdheid
De drie-eenheid (1)
De drie-eenheid (4)
De drie-eenheid (2)
De drie-eenheid (3)
De drie-eenheid (5)
De drie-eenheid (6)
De drie-eenheid (7)
De drie-eenheid (8)
De drie-eenheid (9)
De drie-eenheid (10)
De jeugd (1)
De jeugd (2)
De wederkomst
Elkaar vergeven (1)
Elkaar vergeven (2)
Gods Woord
Heersen
Hoop
Kastijding (1)
Kastijding (2)
Lankmoedigheid
Matigheid
Oefening
Rijkdom
Strijd
Toorn
Zachtmoedig
De Catechismus van Genève
Vraag 1 t/m 5
Vraag 6 t/m 14
Vraag 15 t/m 20
Vraag 21 t/m 29
Vraag 30 t/m 45
Vraag 46 t/m 49
Vraag 50 t/m 54
Vraag 55 t/m 59
Vraag 60 t/m 64
Vraag 65 t/m 72
Vraag 73 t/m 79
Vraag 80 t/m 87
Vraag 88 t/m 91
Vraag 92 t/m 100
Vraag 101 t/m 105
Vraag 106 t/m 110
Vraag 111 t/m 113
Vraag 114 t/m 125
Vraag 126 t/m 130
Vraag 131 t/m 135
Vraag 136 t/m 142
Vraag 143 t/m 157
Vraag 159 t/m 165
Vraag 166 t/m 184
Vraag 185 t/m 195
Vraag 196 t/m 199
Vraag 200 t/m 203
Vraag 204 t/m 207
Vraag 208 t/m 212
Vraag 213 t/m 216
Vraag 217 t/m 223
Vraag 224 t/m 232
Vraag 233 t/m 239
Vraag 240 t/m 252
Vraag 253 t/m 255
Vraag 256 t/m 259
Vraag 260 t/m 265
Vraag 266 t/m 295
Vraag 296 t/m 308
Vraag 309 t/m 323
Vraag 324 t/m 332
Vraag 333 t/m 339
Vraag 340 t/m 356
Vraag 357 t/m 373
Staan tijdens het bidden
Waar jij mee zit
Gospelmuziek
Onbekeerd na een kerkdienst
Gods berouw
De speelfilm
Gods eer boven eigen zaligheid
De naam HEERE in de Psalmen
Voor elkaar bidden
Vruchten van de wedergeboorte
Kringgebed
De verboden boom
Hoogmoed
Geen last van je zonden
Belijdeniscatechisatie
Rechtvaardiging en heiliging
Ben ik uitverkoren?
Genade onder voorwaarde
Popmuziek en housemuziek
De vergeving van zonden
Schriftuurlijke prediking
Zondigen tegen je wil
Jezus een hindernis
Het erkennen van zondeschuld
Moedeloosheid
Gods kinderen en God
Zondesmart
Boetvaardigheid
De doopbelofte
Geroepen tot predikant
Mensverheerlijking
Bijna-dood-ervaring
Een kind dat sterft
Opvoeden
De zonden haten
Computerspelletjes
Zonde tegen de Heilige Geest
Wat is bidden
De gemeenschap der heiligen
De echte en blijvende bekering
Vergeven bij een echtscheiding
Beloften voor onbekeerden
De Drie Verbonden
Troost ontvangen uit beloftes
Het Boek
Geloven in of aan Christus
Hoofdbedekking bij het bidden
Verbond maken met ogen
Gebedsverhoring
 

 

Luthers dagelijkse leven                      

In 1525 is Luther op 41-jarige leeftijd getrouwd. Ruim twintig jaren spaart de Heere hem in het huwelijk. Ze worden niet rijk, want Luther wil voor de boeken die hij schrijft, en voor de Bijbelvertaling nooit één cent hebben, en tegelijk is hij mild en royaal voor allen die hem om een aalmoes vragen. Soms heeft Käthe het dan ook niet gemakkelijk om de eindjes aan elkaar te knopen. Dit geldt vooral als Luther en zijn vrouw in de loop der jaren zes kinderen krijgen. Luther en zijn vrouw houden erg veel van elkaar. Luther is voor zijn vrouw het middel geweest tot haar bevrijding, niet alleen uit het klooster, maar ook uit haar geestelijke gevangenis. En zo zijn ze niet alleen in huwelijksliefde één, maar ook in het geloof. En dit zet een stempel op heel het gezinsleven en ook op de opvoeding van hun kinderen. Hij houdt erg veel van zijn kinderen, maar verwent ze niet. Wanneer Hans, zijn oudste zoon, ongehoorzaam is, blijft zijn vader eisen dat hij zich onderwerpt, en eerder komt het tussen die beiden niet goed. Hij zegt tegen hem: Hans, ik heb liever een dode zoon, dan een ongehoorzame zoon! En misschien denkt Luther bij dit ernstige woord aan Deuteronomium 21 vers 18-21 ... Luther geniet erg van zijn gezin. Hij is kind met zijn kinderen. Ondanks al zijn overstelpende drukte neemt hij toch ruim de tijd om met hen te bidden, hen voor te lezen, met hen te spelen en hen door zijn godzalig voorbeeld en door goede verhalen te onderwijzen. Hij leert zijn kinderen vooral jong Bijbel lezen en zegt: als je zalig wilt worden, dan moet je je voorstellen dat er geen enkel mens op aarde is dan alleen jij. En dat God elke troost en elke belofte in de Heilige Schrift alleen voor jóu heeft laten neer schrijven. Ook de Catechismus moeten de kinderen al heel jong uit hun hoofd leren. Vader Luther heeft die zelf geschreven ... Zo onderwijzen vader en moeder Luther hun kinderen in de leer der zaligheid. En hun kinderen mogen er de rijke vruchten van plukken, of ze nu jong sterven of volwassen mogen worden. Op 2 juni 1526 wordt het eerste kind van Maarten en Käthe geboren. Hij wordt naar grootvader Luther genoemd: Johannes / Hans. Luther is er vol van. In al de brieven die hij aan vrienden en bekenden schrijft, heeft hij het erover. Op 10 december 1527 wordt het zusje Elizabeth geboren. Ze sterft op 3 augustus 1528, tot groot verdriet van haar ouders. Maar vader Luther mag schrijven: Elizabeth heeft van ons afscheid genomen en is door de dood heen naar Christus en naar het leven gegaan. Als zij gestorven is, zegt hij tegen zijn vrouw: ik wilde dat ik in mijn kinderjaren gestorven was, daarvoor zou ik alle eer willen geven die in de wereld mijn deel is of die ik nog ontvangen zal. Luther bedoelt te zeggen: jong gestorven, vroeg bij God! Op 4 mei 1529 mag een tweede dochtertje geboren worden: Magdalena. Zij wordt in september 1542 ernstig ziek. Op haar sterfbed zegt haar vader tegen haar: Leentje, mijn dochtertje, je zou wel graag bij je vader blijven, maar je gaat toch ook graag naar de Vader hierboven? En op 20 september sterft ze, zonder doodstrijd in de armen van haar vader. Tot de omstanders zegt hij: o, mochten wij ook zulk een sterfbed hebben! Zulk een dood zou ik op ditzelfde ogenblik willen aanvaarden. Op 9 november 1531 wordt het tweede jongetje geboren, dat Maarten wordt genoemd, net als zijn vader. De jongste zoon wordt geboren op 28 januari 1533. Luther noemt hem naar Paulus, omdat hij zelf door de brieven van de apostel Paulus tot de kennis van Christus is gekomen. Op 17 december 1534 wordt het zesde en laatste kind geboren. Ze wordt genoemd naar de reeds gestorven moeder van Luther: Margaretha. Zoals ik al schreef: vader Luther is erg druk met zijn kinderen. Hij geniet niet alleen van hen, maar ook ontvangt hij steeds weer lessen uit hun gedrag. Voorbeeld: als kleine Maarten op de goeie lobbes, de hond, wil paard rijden, laat deze dat goeiig toe. Luther zegt dan: deze knaap predikt het Woord van God metterdaad, want God zegt: gij zult heerschappij hebben over de dieren der aarde. Want de hond verdraagt alles van dit kind. Verder ziet hij in zijn zoon Hansje een prachtige uitleg van Psalm 2 vers 11: Dient de HEERE met vreze en verheugt u met beving. Luther zegt: wanneer ik zit te schrijven, dan zingt hij een liedje voor mij. En wanneer hij een beetje te luidruchtig wordt en ik dan wat heftig tegen hem word, dan zingt hij toch door. Maar hij doet het wat zachter, meer bezorgd en schroomvallig. Zo wil God dat wij altijd vrolijk zullen zijn, maar met vrees en eerbied jegens God. Hij ziet natuurlijk ook hoe moeder Käthe haar kinderen steeds weer een schone luier moet omdoen en maakt dan deze prachtige opmerking: zoals de moederliefde veel sterker is dan alle vuil en viezigheid van een kind, zo is Gods liefde veel sterker dan de menselijke bevlekking en daarom scheiden de zonden de gelovige zondaar niet van Christus.

Luther heeft vanaf zijn trouwen de rest van zijn leven te kampen met verschillende ziekten, vooral ook aan zijn hart en in zijn hoofd. Hij moet leren zich te schikken in het verval van krachten. Door zijn lijden is hij echter wel bijzonder in staat om vele lijdenden te troosten. Zeer veel brieven schrijft hij om in allerlei ellende hulp en bijstand te bieden. Een voorbeeld: aan Hieronymus Weller schrijft hij: je moet blij zijn met de aanvechting van de duivel, omdat dit er een stellig bewijs van is dat je een genadig en barmhartig God hebt. Deze aanvechting heb je meer nodig dan spijs en drank. Aanvechtingen zijn immers en bewijs, niet van Gods toorn, maar van Zijn liefde! Hij schrijft voor treurenden het volgende zeer bemoedigende woord: wanneer deze dingen een mens in beslag nemen, dan bedroeven en verstikken zij de geest volkomen. In zulke smarten, angsten en gevaren kan niets anders de krachteloze en verstorven harten tot nieuw leven verwekken en oprichten, dan alleen de onderwijzing van het Evangelie, dat ons leert dat Christus onze zonden op Zich genomen heeft en daarvoor genoegdoening gegeven heeft en dat Hij de deur tot het eeuwige leven voor ons ontsloten heeft. En wanneer zulke bedroefde en aangevochten harten dit troostwoord horen, dan putten zij daaruit de troost en de hoop op de vergeving der zonden. Dit is een eigenschap van de genade van het Evangelie. Verder schrijft hij ten aanzien van de geestelijke strijd, waarmee hij zelf ook zoveel te verduren heeft: wij arme, zwakke mensen moeten een geweldig sterke duivel bestrijden en overwinnen. Dat is hetzelfde alsof iemand een groot vuur wil blussen met een lepel water of dat een arm schaapje vele verscheurende wolven en leeuwen moet verjagen ... Daarom gaat deze overwinning elk begrip van het menselijke verstand ver te boven. Maar door het geloof wordt zij verstaan. O, als God ons niet als een muur beschut, dan heeft de satan ons spoedig ten val gebracht en verslonden. Daarom hangt onze overwinning alleen af van het geloof, waardoor wij steeds godvruchtig leven, op onze hoede zijn en God ernstig aanroepen. Bent u een zondaar? Geloof dan en u wordt rechtvaardig. Bent u zwak? Geloof dan en u wordt sterk. Bent u dwaas? Geloof dan en u wordt wijs. En zo zijn er tientallen brieven en preken van Luther, waarin hij treurenden troost. Het is trouwens toch heel bijzonder het kenmerk van heel Luthers bezig zijn, dat hij midden in een ontzaglijke worsteling staat en daarover steeds schrijft.