Home Kernwoorden Psalmen Belijdenis Zingen UitlegBoeken
 
 
Algemeen
Uitleg psalmen
Digitaal schoolbord
Over de berijmingen
De Franse berijming
De Nieuwe Psalmberijming
Helpt u mee?
Over de Psalmen
Psalmen in de Bijbel
Hebreeuwse Poëzie - 1
Hebreeuwse Poëzie - 2
Hebreeuwse Poëzie - 3
Geweldsteksten
Psalm 42 en 43 - I
Psalm 42 en 43 - II
Goedertierenheid
Goddelozen en Zondaars
Lofzang van Maria
Video over de Psalmen (Engels)
Opinie
Onbekende psalmen
Aangeboren muzikaliteit
Psalmkeuze
Populaire psalmen
Aanpassen melodie
Tips gezin, school, kerk
Moeilijke melodieën
Zingen bij Calvijn
Gesprek over Onbekende Psalmen
Waak voor Wildgroei
Discussie 1773 gezindte-breed
Ingezonden
Rubriek ingezonden
Zingen van psalmen
Geschiedenis Psalmen
Meditatie over psalm 80
Verantwoording Meeuse
Aanhef psalmen
Theologie psalmen 1
Theologie psalmen 2
Tweestemmige Harmonisaties
Studie berijmingen
Over Psalmen gesproken! (1)
Over Psalmen gesproken! (2)
Over Psalmen gesproken! (3)
Over Psalmen gesproken! (4)
Catechisatieles
Catechismus vr. 1
Catechismus vr. 2
Catechismus vr. 3 en 4
Catechismus vr. 6
Catechismus vr. 10
Catechismus vr. 12
Catechismus vr. 13
Catechismus vr. 14
Catechismus vr. 15
Catechismus vr. 16
Catechismus vr. 17
Catechismus vr. 18
Catechismus vr. 19
Catechismus vr. 20
Catechismus vr. 21
Catechismus vr. 22
Catechismus vr. 23
Catechismus vr. 24
Catechismus vr. 25
Catechismus vr. 26
Catechismus vr. 28
Catechismus vr. 29
Catechismus vr. 30
Catechismus vr. 31
Catechismus vr. 32
Catechismus vr. 33
Catechismus vr. 35
Catechismus vr. 36
Catechismus vr. 39
Catechismus vr. 40
Catechismus vr. 42
Catechismus vr. 43
Catechismus vr. 45
Catechismus vr. 47
Catechismus vr. 49
Catechismus vr. 51
Catechismus vr. 52
Catechismus vr. 53
Catechismus vr. 54
Catechismus vr. 55
Catechismus vr. 56
Catechismus vr. 57
Catechismus vr. 58
Catechismus vr. 59
Catechismus vr. 60
Catechismus vr. 61
Catechismus vr. 62
Catechismus vr. 63
Catechismus vr. 64
Catechismus vr. 65
Catechismus vr. 66
Catechismus vr. 67
Catechismus vr. 68
Catechismus vr. 69
Catechismus vr. 70
Catechismus vr. 71
Catechismus vr. 72
Catechismus vr. 73
Catechismus vr. 74
Catechismus vr. 75
Catechismus vr. 76
Catechismus vr. 77
Catechismus vr. 78
Catechismus vr. 79
Catechismus vr. 80
Dordtse Leerregels
Hoofdstuk 1 artikel 1
Hoofdstuk 1 artikel 2
Hoofdstuk 1 artikel 3 en 4
Hoofdstuk 1 artikel 5
Hoofdstuk 1 artikel 6
Hoofdstuk 1 artikel 7 en 8
Hoofdstuk 1 artikel 10 en 11
Hoofdstuk 1 artikel 12
Hoofdstuk 1 artikel 15
Hoofdstuk 1 artikel 17
Hoofdstuk 2 artikel 1 en 2
Hoofdstuk 2 artikel 3
Hoofdstuk 2 artikel 5
Hoofdstuk 2 artikel 6
Hoofdstuk 2 artikel 7
Hoofdstuk 2 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 1
Hoofdstuk 3 artikel 2
Hoofdstuk 3 artikel 3
Hoofdstuk 3 artikel 4
Hoofdstuk 3 artikel 5
Hoofdstuk 3 artikel 6
Hoofdstuk 3 artikel 7
Hoofdstuk 3 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 9
Hoofdstuk 3 artikel 10
Hoofdstuk 3 artikel 11
Hoofdstuk 3 artikel 12
Hoofdstuk 3 artikel 13
Hoofdstuk 3 artikel 14
Hoofdstuk 3 artikel 15
Hoofdstuk 3 artikel 16
Hoofdstuk 3 artikel 17
Hoe moet ik omgaan met
Aalmoezen
Aanvechtingen
Achterklap
Afgoderij
Alcohol
Ambt
Antisemitisme
Atheïsme
Barmhartigheid
Bastaardvloeken
Beeldende kunst
Bekering
Bekommering
Belediging
Berusting
Biblicisme
Bijbel
Bijbelkringen
Bijbelverklaringen
Bijbelvertalingen
Bijgeloof
Buitenkerkelijk christendom
Catechisatie
Censuur
Chiliasme
Chiromantie
Concubinaat
Confessionalisme
Conflicten
Creationisme
Cultuur
Dans
Doodzonde
De Doop
Drift
Dromen
De duivel
Eenzaamheid
Eer
Eerlijkheid
Eeuwigheid
Egoïsme
Eigendom
Eigengerechtigheid
Emancipatie
Emotie
Ergernis
Erotiek
Evangelicals
Evangelie
Evangelisatie
Evolutietheorie
Exorcisme
Fanatisme
Feestdagen
Film
Flirten
Formulieren van eenheid
Fossielen
Frustratie
Fundamentalisme
Gastvrijheid
Gebed
Gebed des Heeren
Gebedsgenezing
Gebedsverhoring
Geboorteregeling
Geduld
Des HEEREN Lof
Johannes à Lasco (1)
Johannes à Lasco (2)
Johannes à Lasco (3)
Johannes à Lasco (4)
Johannes à Lasco (5)
Willem Farel (1)
Willem Farel (2)
Willem Farel (3)
Willem Farel (4)
Willem Farel (5)
Willem Farel (6)
Islam
Girolamo Savonarola
Petrus Datheen (1)
Petrus Datheen (2)
Johannes Calvijn (1)
Johannes Calvijn (2)
Johannes Calvijn (3)
Johannes Calvijn (4)
Maarten Luther (1)
Maarten Luther (2)
Maarten Luther (3)
Maarten Luther (4)
Maarten Luther (5)
Maarten Luther (6)
Maarten Luther (7)
Maarten Luther (8)
Maarten Luther (9)
Maarten Luther (10)
Ambrosius
Guido de Brès (1)
Guido de Brès (2)
Guido de Brès (3)
Guido de Brès (4)
Guido de Brès (5)
Guido de Brès (6)
Guido de Brès (7)
Guido de Brès (8)
Augustinus (1)
Augustinus (2)
Augustinus (3)
Augustinus (4)
Augustinus (5)
De Germanen
Abt Gregorius
Petrus Waldes (1)
Petrus Waldes (2)
John Wycliff
Johannes Hus
wat de bijbel zegt over
Abraham
Benauwdheid
De drie-eenheid (1)
De drie-eenheid (4)
De drie-eenheid (2)
De drie-eenheid (3)
De drie-eenheid (5)
De drie-eenheid (6)
De drie-eenheid (7)
De drie-eenheid (8)
De drie-eenheid (9)
De drie-eenheid (10)
De jeugd (1)
De jeugd (2)
De wederkomst
Elkaar vergeven (1)
Elkaar vergeven (2)
Gods Woord
Heersen
Hoop
Kastijding (1)
Kastijding (2)
Lankmoedigheid
Matigheid
Oefening
Rijkdom
Strijd
Toorn
Zachtmoedig
De Catechismus van Genève
Vraag 1 t/m 5
Vraag 6 t/m 14
Vraag 15 t/m 20
Vraag 21 t/m 29
Vraag 30 t/m 45
Vraag 46 t/m 49
Vraag 50 t/m 54
Vraag 55 t/m 59
Vraag 60 t/m 64
Vraag 65 t/m 72
Vraag 73 t/m 79
Vraag 80 t/m 87
Vraag 88 t/m 91
Vraag 92 t/m 100
Vraag 101 t/m 105
Vraag 106 t/m 110
Vraag 111 t/m 113
Vraag 114 t/m 125
Vraag 126 t/m 130
Vraag 131 t/m 135
Vraag 136 t/m 142
Vraag 143 t/m 157
Vraag 159 t/m 165
Vraag 166 t/m 184
Vraag 185 t/m 195
Vraag 196 t/m 199
Vraag 200 t/m 203
Vraag 204 t/m 207
Vraag 208 t/m 212
Vraag 213 t/m 216
Vraag 217 t/m 223
Vraag 224 t/m 232
Vraag 233 t/m 239
Vraag 240 t/m 252
Vraag 253 t/m 255
Vraag 256 t/m 259
Vraag 260 t/m 265
Vraag 266 t/m 295
Vraag 296 t/m 308
Vraag 309 t/m 323
Vraag 324 t/m 332
Vraag 333 t/m 339
Vraag 340 t/m 356
Vraag 357 t/m 373
Staan tijdens het bidden
Waar jij mee zit
Gospelmuziek
Onbekeerd na een kerkdienst
Gods berouw
De speelfilm
Gods eer boven eigen zaligheid
De naam HEERE in de Psalmen
Voor elkaar bidden
Vruchten van de wedergeboorte
Kringgebed
De verboden boom
Hoogmoed
Geen last van je zonden
Belijdeniscatechisatie
Rechtvaardiging en heiliging
Ben ik uitverkoren?
Genade onder voorwaarde
Popmuziek en housemuziek
De vergeving van zonden
Schriftuurlijke prediking
Zondigen tegen je wil
Jezus een hindernis
Het erkennen van zondeschuld
Moedeloosheid
Gods kinderen en God
Zondesmart
Boetvaardigheid
De doopbelofte
Geroepen tot predikant
Mensverheerlijking
Bijna-dood-ervaring
Een kind dat sterft
Opvoeden
De zonden haten
Computerspelletjes
Zonde tegen de Heilige Geest
Wat is bidden
De gemeenschap der heiligen
De echte en blijvende bekering
Vergeven bij een echtscheiding
Beloften voor onbekeerden
De Drie Verbonden
Troost ontvangen uit beloftes
Het Boek
Geloven in of aan Christus
Hoofdbedekking bij het bidden
Verbond maken met ogen
Gebedsverhoring
 

 

Genève

Wanneer Farel in Genève komt, is de stad al een paar eeuwen een vrije of onafhankelijke stad wat betekent, dat iemand als keizer Karel V er niets te zeggen heeft. De eigenlijke gebieder is de bisschop van Genève. Een paar jaar voordat de Reformatie in Genève zal aanbreken, pleegt deze verraad en de burgers zoeken steun bij andere steden van Zwitserland. In 1525 sluit Genève een verdrag met Fribourg en met de machtige stad Bern. Deze stad zal drie jaar later de leer van de Reformatie aannemen en dus de valse leer van de roomse kerk met het gezag van de paus verwerpen.

Wanneer kort daarna de hertog van Savoye de stad wil heroveren, komen Bern en Fribourg haar te hulp. Dit betekent dat Genève nu helemaal vrij is om haar eigen zaken te regelen, zowel op maatschappelijk als op kerkelijk terrein. En als dan ook nog eens de geestelijkheid zich op allerlei terreinen schandelijk gedraagt, snakt Genève naar verandering. De prediking van vrije genade heeft immers al in de stad geklonken: in 1522.

Wanneer Farel in 1531 dan ook aan Zwingli over Genève schrijft, kan hij vermelden: ik verneem dat men in Genève veel met Christus bezig is; men zegt dat zij het Evangelie zouden aannemen, als de Fribourgers het veroorloofden.

De voortekenen zijn er dus dat men tot een ommekeer op godsdienstig terrein komt: de Bijbel leest men meer dan tevoren, en kringen van Evangeliebelijders beginnen zich te vormen.

De domme paus

Dat in Genève de Reformatie zich verder doorzet, is mede aan de paus te danken. Hij is zo dom om in Genève een algemene aflaat te laten prediken, waardoor voor de inwoners van Genève – net als een paar jaar eerder bij Luther in Wittenberg – helder aan het licht komt, hoe verdorven de roomse kerk is. De Raad van stad laat daarom in de vroege morgen van 9 juni 1532 overal plakkaten aanplakken met de aankondiging, dat aan een ieder vergeving van al zijn zonden wordt beloofd (net als bij de roomse aflaat, maar nu...), alleen onder voorwaarde van berouw en van een levend geloof in de beloften van Jezus Christus! Iedereen begrijpt het, en de roomse partij is woedend. Er komen opstootjes en al gauw worden de ogen van veel Zwitsers op de vrije stad Genève geslagen...

Op 30 juni 1532 verzoekt de Raad van de stad de plaatsvervanger van de bisschop om het Evangelie te laten prediken ‘zonder fabels en mensenvonden erbij te doen’. Op 4 juli ontvangen de aanhangers van de Hervorming een brief van de gereformeerden van Payerne: “Wij vernamen dat de God der ere u met Zijn genade heeft bezocht; en welke dingen u hebt gedaan, namelijk de menselijke leer laten varen en de leer van de enige Zaligmaker, Die heilig, goed en rechtvaardig is, aangenomen.”

Farel in Genève

In die woelige en uiterst verwarde tijd komt Farel, herfst 1532, op doorreis van de Waldenzen naar Genève. Terwijl hij en Sonnier er logeren, prediken zij het Evangelie. Hierdoor ontstaat – wat we kunnen verwachten – onrust. Daarom ontbieden de roomse geestelijken hen en vragen zij hen waarom ze zijn gekomen. Farel neemt het woord, maar voordat hij zich goed en wel kan verantwoorden, worden zij van alle kanten uitgescholden en geslagen. De burgerlijke overheid kan hen nog maar net redden, en de volgende dag worden ze haastig met een boot in veiligheid gebracht. Dit is de eerste persoonlijke kennismaking van Farel met Genève. Wat nu? Wel, niet zodra komt Farel aan de andere kant van het meer van Genève aan land of hij ontmoet een jonge volgeling die het op zich neemt met ‘list’ de burgerij van Genève voor het Evangelie te winnen. Hij laat plakkaten aanbrengen met daarop de aankondiging dat hij de mensen gratis lezen en schrijven wil leren. Velen komen erop af. En behalve dat hij ze lezen en schrijven leert, houdt hij dagelijks ook een of twee preken. Een van de voornaamste dames wordt zo getroffen, dat zij al haar sieraden verkoopt en het geld aan de armen uitdeelt. Daar gaat – zoals we kunnen verwachten – een groot geroep vanuit en het Evangelie wordt erdoor geëerd. Op 1 januari 1533 is de toeloop zo groot, dat deze jonge leraar, Antoine Froment geheten, niet in zijn kamer kan komen: overal verdringen de mensen zich. Opeens weerklinkt de roep: naar de Mollard! Naar de Mollard! – het drukst bezochte plein van Genève. Als ze daar aankomen, zetten ze de leraar op een bank en vragen hem: predik ons het Woord van God. Froment geeft gehoor aan de oproep en preekt in het openbaar over Mattheüs 7 vers 15, de woorden: “Wacht u voor de valse profeten.” Al gauw komt er een dienaar van de stadsoverheid aan, die hem verbiedt te spreken. Maar hij gaat door. Dan komt er een veertigtal gewapende priesters aan en de mensen dwingen Froment te vluchten. Toch is het allemaal niet zonder uitwerking. Op 15 maart kan Pierre Viret vanuit Genève aan Farel schrijven: “Het aantal van hen die het Woord begeren, is erg groot.” Wanneer op 28 maart de priesters met een grote menigte van trouwe roomsen de ‘Luthersen’ – zoals de aanhangers van de Bijbelse leer worden genoemd – gewapend te lijf willen gaan, vinden zij 2500 strijdbare mannen bijeen om zich tegen de woede van de roomsen te verdedigen. Uiteindelijk weet de overheid de partijen tot bedaren te brengen en komt het niet tot een bloedvergieten, maar duidelijk is dat het hier niet bij kan blijven. De gereformeerden (later Calvinisten genoemd) willen nu ook het Heilig Avondmaal op een Bijbelse manier vieren, wat op 10 april gebeurt, ergens in een tuin in de stad. Ruim zestig personen nemen eraan deel. Ondertussen probeert de gevluchte bisschop indruk te maken bij de Raad van de stad door een brief, waarin hij uitvaart tegen de gereformeerden en alle prediking van het Evangelie verbiedt. Een roomse geschiedschrijver merkt op: “Dit bisschoppelijke schrijven heeft in de publieke opinie het Katholicisme meer geschaad, dan alle predikatiën van Froment.” In deze tijd van opschudding en beroerte moet de stad kiezen om óf het verbond met het gereformeerde Bern te handhaven óf het verbond met het roomse Fribourg. De uitkomst is dat het verbond met Fribourg wordt opgeheven en met Bern wordt verstevigd. Hierdoor verdwijnt het laatste bolwerk van de roomse kerk in Genève. Wanneer er in februari 1534 burgemeester-verkiezingen zijn, worden drie van de vier burgemeesters van de stad vervangen door mannen die zich niet kunnen verenigen met de roomse dwalingen. Rusteloos is Farel in deze maanden bezig, sinds hij op gezag van de stad Bern weer in Genève werkzaam is, om de gemeente op te bouwen. De toeloop wordt al groter, en de huizen waarin hij preekt, kunnen de scharen niet bevatten. Op 1 maart dringt dan ook een grote menigte binnen in het klooster van de Franciscanen en maakt zij zich meester van de grote gehoorzaal. De afgezanten van Bern zeggen tegen de Raad van Genève dat God hun deze zaal heeft gegeven en dat zij die dus niet van hen mogen afnemen.