Home Kernwoorden Psalmen Belijdenis Zingen UitlegBoeken
 
 
Algemeen
Uitleg psalmen
Digitaal schoolbord
Over de berijmingen
De Franse berijming
De Nieuwe Psalmberijming
Helpt u mee?
Over de Psalmen
Psalmen in de Bijbel
Hebreeuwse Poëzie - 1
Hebreeuwse Poëzie - 2
Hebreeuwse Poëzie - 3
Geweldsteksten
Psalm 42 en 43 - I
Psalm 42 en 43 - II
Goedertierenheid
Goddelozen en Zondaars
Lofzang van Maria
Video over de Psalmen (Engels)
Opinie
Onbekende psalmen
Aangeboren muzikaliteit
Psalmkeuze
Populaire psalmen
Aanpassen melodie
Tips gezin, school, kerk
Moeilijke melodieën
Zingen bij Calvijn
Gesprek over Onbekende Psalmen
Waak voor Wildgroei
Discussie 1773 gezindte-breed
Ingezonden
Rubriek ingezonden
Zingen van psalmen
Geschiedenis Psalmen
Meditatie over psalm 80
Verantwoording Meeuse
Aanhef psalmen
Theologie psalmen 1
Theologie psalmen 2
Tweestemmige Harmonisaties
Studie berijmingen
Over Psalmen gesproken! (1)
Over Psalmen gesproken! (2)
Over Psalmen gesproken! (3)
Over Psalmen gesproken! (4)
Catechisatieles
Catechismus vr. 1
Catechismus vr. 2
Catechismus vr. 3 en 4
Catechismus vr. 6
Catechismus vr. 10
Catechismus vr. 12
Catechismus vr. 13
Catechismus vr. 14
Catechismus vr. 15
Catechismus vr. 16
Catechismus vr. 17
Catechismus vr. 18
Catechismus vr. 19
Catechismus vr. 20
Catechismus vr. 21
Catechismus vr. 22
Catechismus vr. 23
Catechismus vr. 24
Catechismus vr. 25
Catechismus vr. 26
Catechismus vr. 28
Catechismus vr. 29
Catechismus vr. 30
Catechismus vr. 31
Catechismus vr. 32
Catechismus vr. 33
Catechismus vr. 35
Catechismus vr. 36
Catechismus vr. 39
Catechismus vr. 40
Catechismus vr. 42
Catechismus vr. 43
Catechismus vr. 45
Catechismus vr. 47
Catechismus vr. 49
Catechismus vr. 51
Catechismus vr. 52
Catechismus vr. 53
Catechismus vr. 54
Catechismus vr. 55
Catechismus vr. 56
Catechismus vr. 57
Catechismus vr. 58
Catechismus vr. 59
Catechismus vr. 60
Catechismus vr. 61
Catechismus vr. 62
Catechismus vr. 63
Catechismus vr. 64
Catechismus vr. 65
Catechismus vr. 66
Catechismus vr. 67
Catechismus vr. 68
Catechismus vr. 69
Catechismus vr. 70
Catechismus vr. 71
Catechismus vr. 72
Catechismus vr. 73
Catechismus vr. 74
Catechismus vr. 75
Catechismus vr. 76
Catechismus vr. 77
Catechismus vr. 78
Catechismus vr. 79
Catechismus vr. 80
Dordtse Leerregels
Hoofdstuk 1 artikel 1
Hoofdstuk 1 artikel 2
Hoofdstuk 1 artikel 3 en 4
Hoofdstuk 1 artikel 5
Hoofdstuk 1 artikel 6
Hoofdstuk 1 artikel 7 en 8
Hoofdstuk 1 artikel 10 en 11
Hoofdstuk 1 artikel 12
Hoofdstuk 1 artikel 15
Hoofdstuk 1 artikel 17
Hoofdstuk 2 artikel 1 en 2
Hoofdstuk 2 artikel 3
Hoofdstuk 2 artikel 5
Hoofdstuk 2 artikel 6
Hoofdstuk 2 artikel 7
Hoofdstuk 2 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 1
Hoofdstuk 3 artikel 2
Hoofdstuk 3 artikel 3
Hoofdstuk 3 artikel 4
Hoofdstuk 3 artikel 5
Hoofdstuk 3 artikel 6
Hoofdstuk 3 artikel 7
Hoofdstuk 3 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 9
Hoofdstuk 3 artikel 10
Hoofdstuk 3 artikel 11
Hoofdstuk 3 artikel 12
Hoofdstuk 3 artikel 13
Hoofdstuk 3 artikel 14
Hoofdstuk 3 artikel 15
Hoofdstuk 3 artikel 16
Hoofdstuk 3 artikel 17
Hoe moet ik omgaan met
Aalmoezen
Aanvechtingen
Achterklap
Afgoderij
Alcohol
Ambt
Antisemitisme
Atheïsme
Barmhartigheid
Bastaardvloeken
Beeldende kunst
Bekering
Bekommering
Belediging
Berusting
Biblicisme
Bijbel
Bijbelkringen
Bijbelverklaringen
Bijbelvertalingen
Bijgeloof
Buitenkerkelijk christendom
Catechisatie
Censuur
Chiliasme
Chiromantie
Concubinaat
Confessionalisme
Conflicten
Creationisme
Cultuur
Dans
Doodzonde
De Doop
Drift
Dromen
De duivel
Eenzaamheid
Eer
Eerlijkheid
Eeuwigheid
Egoïsme
Eigendom
Eigengerechtigheid
Emancipatie
Emotie
Ergernis
Erotiek
Evangelicals
Evangelie
Evangelisatie
Evolutietheorie
Exorcisme
Fanatisme
Feestdagen
Film
Flirten
Formulieren van eenheid
Fossielen
Frustratie
Fundamentalisme
Gastvrijheid
Gebed
Gebed des Heeren
Gebedsgenezing
Gebedsverhoring
Geboorteregeling
Geduld
Des HEEREN Lof
Johannes à Lasco (1)
Johannes à Lasco (2)
Johannes à Lasco (3)
Johannes à Lasco (4)
Johannes à Lasco (5)
Willem Farel (1)
Willem Farel (2)
Willem Farel (3)
Willem Farel (4)
Willem Farel (5)
Willem Farel (6)
Islam
Girolamo Savonarola
Petrus Datheen (1)
Petrus Datheen (2)
Johannes Calvijn (1)
Johannes Calvijn (2)
Johannes Calvijn (3)
Johannes Calvijn (4)
Maarten Luther (1)
Maarten Luther (2)
Maarten Luther (3)
Maarten Luther (4)
Maarten Luther (5)
Maarten Luther (6)
Maarten Luther (7)
Maarten Luther (8)
Maarten Luther (9)
Maarten Luther (10)
Ambrosius
Guido de Brès (1)
Guido de Brès (2)
Guido de Brès (3)
Guido de Brès (4)
Guido de Brès (5)
Guido de Brès (6)
Guido de Brès (7)
Guido de Brès (8)
Augustinus (1)
Augustinus (2)
Augustinus (3)
Augustinus (4)
Augustinus (5)
De Germanen
Abt Gregorius
Petrus Waldes (1)
Petrus Waldes (2)
John Wycliff
Johannes Hus
wat de bijbel zegt over
Abraham
Benauwdheid
De drie-eenheid (1)
De drie-eenheid (4)
De drie-eenheid (2)
De drie-eenheid (3)
De drie-eenheid (5)
De drie-eenheid (6)
De drie-eenheid (7)
De drie-eenheid (8)
De drie-eenheid (9)
De drie-eenheid (10)
De jeugd (1)
De jeugd (2)
De wederkomst
Elkaar vergeven (1)
Elkaar vergeven (2)
Gods Woord
Heersen
Hoop
Kastijding (1)
Kastijding (2)
Lankmoedigheid
Matigheid
Oefening
Rijkdom
Strijd
Toorn
Zachtmoedig
De Catechismus van Genève
Vraag 1 t/m 5
Vraag 6 t/m 14
Vraag 15 t/m 20
Vraag 21 t/m 29
Vraag 30 t/m 45
Vraag 46 t/m 49
Vraag 50 t/m 54
Vraag 55 t/m 59
Vraag 60 t/m 64
Vraag 65 t/m 72
Vraag 73 t/m 79
Vraag 80 t/m 87
Vraag 88 t/m 91
Vraag 92 t/m 100
Vraag 101 t/m 105
Vraag 106 t/m 110
Vraag 111 t/m 113
Vraag 114 t/m 125
Vraag 126 t/m 130
Vraag 131 t/m 135
Vraag 136 t/m 142
Vraag 143 t/m 157
Vraag 159 t/m 165
Vraag 166 t/m 184
Vraag 185 t/m 195
Vraag 196 t/m 199
Vraag 200 t/m 203
Vraag 204 t/m 207
Vraag 208 t/m 212
Vraag 213 t/m 216
Vraag 217 t/m 223
Vraag 224 t/m 232
Vraag 233 t/m 239
Vraag 240 t/m 252
Vraag 253 t/m 255
Vraag 256 t/m 259
Vraag 260 t/m 265
Vraag 266 t/m 295
Vraag 296 t/m 308
Vraag 309 t/m 323
Vraag 324 t/m 332
Vraag 333 t/m 339
Vraag 340 t/m 356
Vraag 357 t/m 373
Staan tijdens het bidden
Waar jij mee zit
Gospelmuziek
Onbekeerd na een kerkdienst
Gods berouw
De speelfilm
Gods eer boven eigen zaligheid
De naam HEERE in de Psalmen
Voor elkaar bidden
Vruchten van de wedergeboorte
Kringgebed
De verboden boom
Hoogmoed
Geen last van je zonden
Belijdeniscatechisatie
Rechtvaardiging en heiliging
Ben ik uitverkoren?
Genade onder voorwaarde
Popmuziek en housemuziek
De vergeving van zonden
Schriftuurlijke prediking
Zondigen tegen je wil
Jezus een hindernis
Het erkennen van zondeschuld
Moedeloosheid
Gods kinderen en God
Zondesmart
Boetvaardigheid
De doopbelofte
Geroepen tot predikant
Mensverheerlijking
Bijna-dood-ervaring
Een kind dat sterft
Opvoeden
De zonden haten
Computerspelletjes
Zonde tegen de Heilige Geest
Wat is bidden
De gemeenschap der heiligen
De echte en blijvende bekering
Vergeven bij een echtscheiding
Beloften voor onbekeerden
De Drie Verbonden
Troost ontvangen uit beloftes
Het Boek
Geloven in of aan Christus
Hoofdbedekking bij het bidden
Verbond maken met ogen
Gebedsverhoring
 

 

Frederik de Wijze zal het zijn leven lang voor Luther opnemen en hem verdedigen tegen de paus en tegen keizer Karel V. Gods voorzienig bestel gaat over alle dingen en we zien hoe belangrijk de overheid is. Menselijk gesproken hadden we nooit een Reformatie of Kerkhervorming gehad, als Frederik de Wijze niet Luther had verdedigd! Al gauw krijgt Luther aan het hof een belangrijke en intieme vriend, Spalatinus, die de belangrijkste raadsman van Frederik de Wijze is en die helemaal voor de leer van de Bijbel wordt gewonnen. In Wittenberg woont Luther vanaf 1512 (en heel zijn leven lang) in het Augustijnerklooster; eerst als monnik en als in 1523 alle monniken uit het klooster vertrekken omdat ze gewoon in de maatschappij willen leven, woont hij er alleen, en later met zijn vrouw en kinderen.

Nu komt er voor Luther een heel belangrijke tijd. Hij mag als professor in de heilige godgeleerdheid uit de Heilige Schrift onderwijs geven. Dus moet hij duchtig studeren. En door deze studie krijgt hij steeds beter zicht op de waarheid ... Na korte tijd wordt hij ook prediker in de stadskerk, waardoor hij nog meer in het heilig Woord van God studeert. Het eerste Bijbelboek dat hij voor zijn studenten uitlegt, is het Boek Psalmen. In 1515 begint hij met de brief van Paulus aan de Romeinen. In 1516 gaat het over de brief aan de Galaten. In 1517 over de brief aan de Hebreeën en in 1518 weer over de Psalmen. Deze colleges beginnen om 6 uur 's morgens ... Bij zijn Bijbeluitleg heeft hij veel steun aan Augustinus, de grote kerkvader uit het Noord-Afrikaanse Hippo (± 400). Een stukje uit zijn collegedictaat over de Psalmen:

'De mens blijft altijd zondaar voor God, maar erger is dat hij dit niet wil weten, maar zich voor God op de been wil houden met zijn vrome werken. Daardoor wordt alles nog erger, want de mens zegt dus dat God een leugenaar is, omdat God hem veroordeelt; hij is het daar niet mee eens. De eigenlijke zonde is dan ook dat de mens zich niet als zondaar voor God wil vernederen, maar nog steeds op zijn eigen prestaties probeert te vertrouwen.'

Over de brief aan de Romeinen schrijft Luther:

'De hoofdzaak van deze brief is alle wijsheid en deugdzaamheid van de mens te verstoren, uit te roeien en te vernietigen; al zijn ze nog zo groot in de ogen der mensen en al hebben ze het nog zo eerlijk bedoeld. Verder bedoelt deze brief de zonde bekend te maken, duidelijk te maken, door een vergrootglas te laten zien.'

Daarom is díe zondaar op het goede spoor en rechtvaardig voor God, die zich als zondaar voor God buigt, zich aanklaagt en zichzelf voor Gods Aangezicht verdoemt. Het begin van de zaligheid is: wanhopen aan al het goede van jezelf.

'Alleen die mens behaagt aan God, die zichzelf mishaagt.' 'Gods genade wordt alleen daar groot gemaakt, waar de zonde wordt erkend.'

God vermaalt ons tussen de molenstenen van vrees en van hoop op barmhartigheid ... Daarna bouwt Gods Woord ons op in Christus en Zijn gehoorzaamheid aan Gods Wet. Dit is niet alleen aan het begin van onze bekering zo, maar het blijft ons leven lang: de gelovige is dus tegelijk zondaar en tegelijk rechtvaardig. Het eerste boekje dat Luther uitgeeft (in 1517), is een uitleg van de zeven boetpsalmen. Het tweede boek in hetzelfde jaar gaat over het 'Onze Vader'. Zijn uitleg over de tweede bede begint hij als volgt:

'Deze tweede bede - net zoals de andere - doet twee dingen: zij vernedert ons en heft ons op. Zij vernedert ons daardoor dat ze ons dwingt uit onze eigen mond onze grote en beklagens-waardige ellende te erkennen; zij heft ons daardoor op dat ze ons aanwijst hoe wij ons in deze vernedering moeten gedragen. Ten eerste vernedert zij ons, omdat wij openlijk bekennen dat Gods Koninkrijk nog niet tot ons is gekomen. Wanneer dit met ernst wordt bedacht en grondig wordt gebeden, dan is het verschrikkelijk en moet het elk godzalig hart bewegen tot treuren ... Aan de andere kant, wanneer onze ellende zo zichtbaar is geworden, volgt de troost van onze vriendelijke Meester, onze Heere Christus, dat we moeten bidden en begeren uit de ellende te komen, en niet vertwijfelen.'

Maarten Luther is niet alleen monnik, priester, professor en predikant, maar hij wordt ook leider van zijn kloosterorde in dat gebied. Als zodanig moet hij veel reizen, kloosters visiteren, dat is: onderzoeken of alles goed gaat. Ook moet hij veel brieven schrijven over allerlei problemen in al die kloosters. Uit deze brieven blijkt steeds duidelijker dat hij vanuit de Bijbel tegen de gewone manier van denken van zijn dagen ingaat. Een voorbeeld: aan een aangevochten monnik schrijft hij: jij wilt graag je moeiten kwijtraken, maar God geeft aan Zijn volk Zijn vrede juist temidden van de aanvechtingen en de moeiten. Het grote verschil tussen Luther en de roomse kerk is: Luther heeft de kracht van Gods Wet ervaren, zichzelf als de grootste der zondaren leren kennen, en leren wanhopen aan al het goede van de mens. Daarom is zijn prediking alle mensen tegen. Iedereen wil graag zichzelf goedkeuren, maar Luther weet niets dan onverdiende genade.

O, wat is Luther toch negatief over de mens! Hij weet niet één goed woord over ons te zeggen. Wij hebben zelfs geen goede wil, maar wij doen altijd alleen maar vrijwillig het boze en zondige. Ook ons berouw is geen verdienste. Onze begeerte is tegen Gods genade gericht. Al het goede is alleen van God. Hij begint en Hij voltooit en daarom krijgt Hij alleen alle eer! Zo leert Luther al meer alles van zichzelf kwijt raken en alleen op Gods genade wachten ...