Home Kernwoorden Psalmen Belijdenis Zingen UitlegBoeken
 
 
Algemeen
Uitleg psalmen
Digitaal schoolbord
Over de berijmingen
De Franse berijming
De Nieuwe Psalmberijming
Helpt u mee?
Over de Psalmen
Psalmen in de Bijbel
Hebreeuwse Poëzie - 1
Hebreeuwse Poëzie - 2
Hebreeuwse Poëzie - 3
Geweldsteksten
Psalm 42 en 43 - I
Psalm 42 en 43 - II
Goedertierenheid
Goddelozen en Zondaars
Lofzang van Maria
Video over de Psalmen (Engels)
Opinie
Onbekende psalmen
Aangeboren muzikaliteit
Psalmkeuze
Populaire psalmen
Aanpassen melodie
Tips gezin, school, kerk
Moeilijke melodieën
Zingen bij Calvijn
Gesprek over Onbekende Psalmen
Waak voor Wildgroei
Discussie 1773 gezindte-breed
Ingezonden
Rubriek ingezonden
Zingen van psalmen
Geschiedenis Psalmen
Meditatie over psalm 80
Verantwoording Meeuse
Aanhef psalmen
Theologie psalmen 1
Theologie psalmen 2
Tweestemmige Harmonisaties
Studie berijmingen
Over Psalmen gesproken! (1)
Over Psalmen gesproken! (2)
Over Psalmen gesproken! (3)
Over Psalmen gesproken! (4)
Catechisatieles
Catechismus vr. 1
Catechismus vr. 2
Catechismus vr. 3 en 4
Catechismus vr. 6
Catechismus vr. 10
Catechismus vr. 12
Catechismus vr. 13
Catechismus vr. 14
Catechismus vr. 15
Catechismus vr. 16
Catechismus vr. 17
Catechismus vr. 18
Catechismus vr. 19
Catechismus vr. 20
Catechismus vr. 21
Catechismus vr. 22
Catechismus vr. 23
Catechismus vr. 24
Catechismus vr. 25
Catechismus vr. 26
Catechismus vr. 28
Catechismus vr. 29
Catechismus vr. 30
Catechismus vr. 31
Catechismus vr. 32
Catechismus vr. 33
Catechismus vr. 35
Catechismus vr. 36
Catechismus vr. 39
Catechismus vr. 40
Catechismus vr. 42
Catechismus vr. 43
Catechismus vr. 45
Catechismus vr. 47
Catechismus vr. 49
Catechismus vr. 51
Catechismus vr. 52
Catechismus vr. 53
Catechismus vr. 54
Catechismus vr. 55
Catechismus vr. 56
Catechismus vr. 57
Catechismus vr. 58
Catechismus vr. 59
Catechismus vr. 60
Catechismus vr. 61
Catechismus vr. 62
Catechismus vr. 63
Catechismus vr. 64
Catechismus vr. 65
Catechismus vr. 66
Catechismus vr. 67
Catechismus vr. 68
Catechismus vr. 69
Catechismus vr. 70
Catechismus vr. 71
Catechismus vr. 72
Catechismus vr. 73
Catechismus vr. 74
Catechismus vr. 75
Catechismus vr. 76
Catechismus vr. 77
Catechismus vr. 78
Catechismus vr. 79
Catechismus vr. 80
Dordtse Leerregels
Hoofdstuk 1 artikel 1
Hoofdstuk 1 artikel 2
Hoofdstuk 1 artikel 3 en 4
Hoofdstuk 1 artikel 5
Hoofdstuk 1 artikel 6
Hoofdstuk 1 artikel 7 en 8
Hoofdstuk 1 artikel 10 en 11
Hoofdstuk 1 artikel 12
Hoofdstuk 1 artikel 15
Hoofdstuk 1 artikel 17
Hoofdstuk 2 artikel 1 en 2
Hoofdstuk 2 artikel 3
Hoofdstuk 2 artikel 5
Hoofdstuk 2 artikel 6
Hoofdstuk 2 artikel 7
Hoofdstuk 2 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 1
Hoofdstuk 3 artikel 2
Hoofdstuk 3 artikel 3
Hoofdstuk 3 artikel 4
Hoofdstuk 3 artikel 5
Hoofdstuk 3 artikel 6
Hoofdstuk 3 artikel 7
Hoofdstuk 3 artikel 8
Hoofdstuk 3 artikel 9
Hoofdstuk 3 artikel 10
Hoofdstuk 3 artikel 11
Hoofdstuk 3 artikel 12
Hoofdstuk 3 artikel 13
Hoofdstuk 3 artikel 14
Hoofdstuk 3 artikel 15
Hoofdstuk 3 artikel 16
Hoofdstuk 3 artikel 17
Hoe moet ik omgaan met
Aalmoezen
Aanvechtingen
Achterklap
Afgoderij
Alcohol
Ambt
Antisemitisme
Atheïsme
Barmhartigheid
Bastaardvloeken
Beeldende kunst
Bekering
Bekommering
Belediging
Berusting
Biblicisme
Bijbel
Bijbelkringen
Bijbelverklaringen
Bijbelvertalingen
Bijgeloof
Buitenkerkelijk christendom
Catechisatie
Censuur
Chiliasme
Chiromantie
Concubinaat
Confessionalisme
Conflicten
Creationisme
Cultuur
Dans
Doodzonde
De Doop
Drift
Dromen
De duivel
Eenzaamheid
Eer
Eerlijkheid
Eeuwigheid
Egoïsme
Eigendom
Eigengerechtigheid
Emancipatie
Emotie
Ergernis
Erotiek
Evangelicals
Evangelie
Evangelisatie
Evolutietheorie
Exorcisme
Fanatisme
Feestdagen
Film
Flirten
Formulieren van eenheid
Fossielen
Frustratie
Fundamentalisme
Gastvrijheid
Gebed
Gebed des Heeren
Gebedsgenezing
Gebedsverhoring
Geboorteregeling
Geduld
Des HEEREN Lof
Johannes à Lasco (1)
Johannes à Lasco (2)
Johannes à Lasco (3)
Johannes à Lasco (4)
Johannes à Lasco (5)
Willem Farel (1)
Willem Farel (2)
Willem Farel (3)
Willem Farel (4)
Willem Farel (5)
Willem Farel (6)
Islam
Girolamo Savonarola
Petrus Datheen (1)
Petrus Datheen (2)
Johannes Calvijn (1)
Johannes Calvijn (2)
Johannes Calvijn (3)
Johannes Calvijn (4)
Maarten Luther (1)
Maarten Luther (2)
Maarten Luther (3)
Maarten Luther (4)
Maarten Luther (5)
Maarten Luther (6)
Maarten Luther (7)
Maarten Luther (8)
Maarten Luther (9)
Maarten Luther (10)
Ambrosius
Guido de Brès (1)
Guido de Brès (2)
Guido de Brès (3)
Guido de Brès (4)
Guido de Brès (5)
Guido de Brès (6)
Guido de Brès (7)
Guido de Brès (8)
Augustinus (1)
Augustinus (2)
Augustinus (3)
Augustinus (4)
Augustinus (5)
De Germanen
Abt Gregorius
Petrus Waldes (1)
Petrus Waldes (2)
John Wycliff
Johannes Hus
wat de bijbel zegt over
Abraham
Benauwdheid
De drie-eenheid (1)
De drie-eenheid (4)
De drie-eenheid (2)
De drie-eenheid (3)
De drie-eenheid (5)
De drie-eenheid (6)
De drie-eenheid (7)
De drie-eenheid (8)
De drie-eenheid (9)
De drie-eenheid (10)
De jeugd (1)
De jeugd (2)
De wederkomst
Elkaar vergeven (1)
Elkaar vergeven (2)
Gods Woord
Heersen
Hoop
Kastijding (1)
Kastijding (2)
Lankmoedigheid
Matigheid
Oefening
Rijkdom
Strijd
Toorn
Zachtmoedig
De Catechismus van Genève
Vraag 1 t/m 5
Vraag 6 t/m 14
Vraag 15 t/m 20
Vraag 21 t/m 29
Vraag 30 t/m 45
Vraag 46 t/m 49
Vraag 50 t/m 54
Vraag 55 t/m 59
Vraag 60 t/m 64
Vraag 65 t/m 72
Vraag 73 t/m 79
Vraag 80 t/m 87
Vraag 88 t/m 91
Vraag 92 t/m 100
Vraag 101 t/m 105
Vraag 106 t/m 110
Vraag 111 t/m 113
Vraag 114 t/m 125
Vraag 126 t/m 130
Vraag 131 t/m 135
Vraag 136 t/m 142
Vraag 143 t/m 157
Vraag 159 t/m 165
Vraag 166 t/m 184
Vraag 185 t/m 195
Vraag 196 t/m 199
Vraag 200 t/m 203
Vraag 204 t/m 207
Vraag 208 t/m 212
Vraag 213 t/m 216
Vraag 217 t/m 223
Vraag 224 t/m 232
Vraag 233 t/m 239
Vraag 240 t/m 252
Vraag 253 t/m 255
Vraag 256 t/m 259
Vraag 260 t/m 265
Vraag 266 t/m 295
Vraag 296 t/m 308
Vraag 309 t/m 323
Vraag 324 t/m 332
Vraag 333 t/m 339
Vraag 340 t/m 356
Vraag 357 t/m 373
Staan tijdens het bidden
Waar jij mee zit
Gospelmuziek
Onbekeerd na een kerkdienst
Gods berouw
De speelfilm
Gods eer boven eigen zaligheid
De naam HEERE in de Psalmen
Voor elkaar bidden
Vruchten van de wedergeboorte
Kringgebed
De verboden boom
Hoogmoed
Geen last van je zonden
Belijdeniscatechisatie
Rechtvaardiging en heiliging
Ben ik uitverkoren?
Genade onder voorwaarde
Popmuziek en housemuziek
De vergeving van zonden
Schriftuurlijke prediking
Zondigen tegen je wil
Jezus een hindernis
Het erkennen van zondeschuld
Moedeloosheid
Gods kinderen en God
Zondesmart
Boetvaardigheid
De doopbelofte
Geroepen tot predikant
Mensverheerlijking
Bijna-dood-ervaring
Een kind dat sterft
Opvoeden
De zonden haten
Computerspelletjes
Zonde tegen de Heilige Geest
Wat is bidden
De gemeenschap der heiligen
De echte en blijvende bekering
Vergeven bij een echtscheiding
Beloften voor onbekeerden
De Drie Verbonden
Troost ontvangen uit beloftes
Het Boek
Geloven in of aan Christus
Hoofdbedekking bij het bidden
Verbond maken met ogen
Gebedsverhoring
 

 

Waar jij mee zit?

De leer van de `Drie Verbonden', wat wordt daar eigenlijk mee bedoeld?”, zo kwam op een briefkaart, zonder afzender, gestem­peld in Rotterdam, de vraag.

In de eerste plaats vind ik het niet netjes om een vraag te stellen zonder onderteke­ning. In de tweede plaats bestaat het ge­vaar dat dit onderwerp alleen maar aan de orde wordt gesteld om te twis­ten. In de derde plaats is het niet zo eenvoudig. Maar goed, ik zal proberen er heel kort iets over te schrij­ven. In de Bijbel gaat het vaak over een Verbond tussen God en de mens. Heel bekend is wat in Genesis 17 staat, dat de HEERE zegt: `Ik zal Mijn Ver­bond oprichten tussen Mij en tussen u en tussen uw zaad na u in hun ge­slachten ..., om u te zijn tot een God en uw zaad na u.'

Het Verbond dat hier aan de orde is, noemen we wel het Genade­verbond. Dit woord staat niet in de Bijbel en is dus een uitvinding van men­sen. Het is wel een heel goe­de naam, want duidelijk is dat het Verbond tussen God en Abraham er enkel en alleen uit gena­de was. En dat geldt nog. Nu is er in de Bijbel van een tweede Ver­bond sprake, na­melijk het Verbond met Adam. Dat wordt wel het Werkver­bond genoemd; ook wel het Natuur­verbond of het Schep­pingsver­bond. Ook deze na­men staan niet in de Bij­bel, maar we kunnen er wel iets over vin­den, onder ande­re in Hosea 6 vers 7, waar staat dat God Zijn volk Israël ervan beschuldigt het Verbond te heb­ben overtre­den als Adam. Uit meer gegevens van de Hei­lige Schrift kunnen we beslui­ten dat God een Ver­bond had opgericht met Adam. Dit Verbond is door Adam verbroken: hij was on­ge­hoor­zaam. Toen maakte God een nieuw Verbond bekend, namelijk het al eerder genoemde Genade­ver­bond.

Tot zover is er geen verschil tus­sen mensen die zeggen dat er twee Verbonden zijn en die zeg­gen dat er drie zijn. Déze twee wor­den door hen allen wel er­kend. Het probleem begint, wan­neer wordt nagedacht over een derde Verbond, namelijk het Ver­bond der verlossing. Wat wordt met het Verbond der verlossing be­doeld? Het Verbond tussen God de Vader en Zijn Zoon.

De Heilige Schrift vertelt ons dat God om­gang zoekt met men­sen: `Hij is het Die ons Zijne vriendschap biedt.' Daar­om maakt Hij met ons een Verbond. Een genadig Ver­bond. De Bijbel­se gegevens over deze vriendschap­pelijke verhouding tussen God en Zijn volk nu proberen wij in een systeem samen te vatten. Dit is en blijft een menselijke poging. Wanneer mensen het geheel van de Schriftge­ge­vens overzien, komen ze tot ver­schil­lende formuleringen. De ene zegt: er zijn in diepste wezen maar twee Verbonden, namelijk het Werkverbond en het Genade­ver­bond. Een ander zegt: als ik de gege­vens van de Heilige Schrift overzie, denk ik dat we moe­ten zeggen, dat er drie Ver­bonden zijn, namelijk behalve het Werkver­bond en het Gena­deverbond ook het Verlos­singsver­bond. En men bedoelt daarmee de Goddelijke Over­eenkomst tussen de Vader en de Zoon in de eeuwigheid. Maakt het veel uit hoe men de Bijbelse ge­gevens in menselij­ke woorden probeert te syste­matiseren en of men komt tot een `twee verbonden-' of een `drie verbonden-leer'? Het kan een tamelijk groot ver­schil beteke­nen, maar het hoeft niet. Uiteindelijk komt het er name­lijk maar op aan, hoe we in prediking en persoonlijke geloofsbeleving deze dingen gestalte geven. Dat is veel belangrijker dan de syste­mati­sche formule­ring. Voor mij persoonlijk is het zo, dat ik geloof dat de formu­le­ring van een `twee verbonden-leer' meer recht doet aan de Bijbelse gege­vens, dan die van een `drie ver­bonden-leer'. Toch ben ik er mij heel goed van bewust, dat de Bij­belse gegevens over dit uitge­breide on­derwerp zo veelom­vat­tend zijn, dat er ook op een an­dere manier over kan wor­den ge­dacht, zonder dat dit automa­tisch onbijbels moet he­ten. Wanneer wij voor eigen hart en leven maar op een rechte manier ermee omgaan voor Gods aange­zicht ─ zowel wat betreft de geloofsbevinding als wat betreft de prediking!

Bij een rechte verbondsbeschouwing alleen (wanneer er dus geen waar geloof aanwezig is) kunnen we niet anders dan ons vergissen in het wezen van de zaak. Maar wanneer we misschien wel minder zuiver verwoorden, wat we vanuit Gods Woord en door Zijn Geest hebben geleerd in geloofsbevinding, in ons hart ..., maar ondertussen hebben we de wezenlijke genade van het Verbond ontvangen, dan is het goed. Het beste is natuurlijke een rechte verbondsbeschouwing én een rechte verbondsbeleving. Ik schrijf nu over wat ds. Abraham Hellenbroek over het Verbond schrijft in (uitgebreide) zijn catechisatieboekje: `Vraag: hoe gaat de zondaar over in dit Verbond?

Antwoord: God nadert eerst tot hem, als Hij de zondaar vriendelijk nodigt en bidt.

Vraag: wat is het gevolg van zulk een nodiging?

Antwoord: `Ik trok ze met mensenzelen, met touwen der liefde (Hosea 11 vers 4).

Vraag: wat doet de geroepen zondaar van zijn kant?

Antwoord: hij neemt de Heere aan tot zijn God en geeft zich aan Hem over ten eigendom.

Vraag: wat zijn de eigenschappen van deze toestemming?

Antwoord: de zondaar doet dit bedaard, vrijwillig, armoedig, gelovig, oprecht, met een gehele toestemming aan de eisen, zowel als aan de beloften des Verbonds.

Vraag: wat zijn de gevolgen van deze toestemming?

Antwoord: God gedenkt aan Zijn Verbond tot in eeuwigheid.'

Vraag de Heere om gelovig in te gaan in het Verbond. Dan zal het verschil in inzicht misschien wel blijven tussen een twee- en een drieverbonden leer. Maar dan zullen de harten ineen vloeien. Dan ben je het eens op een dieper niveau dan op dat van het verstand. Zeg, ben jij ook een verbondskind? Niet uitwendig, maar zoals ds. Hellenbroek het bedoelt?

De algenoegzame God richt een Verbond op met de mens die alles ontbreekt. O, hoe gelukkig is hij die met deze God in een Verbond staat! Wie kan weigeren met deze Algenoegzame in een Verbond te treden? Wie wordt niet gedrongen om dat op staande voet te doen? 't Moet een liefhebber van God smarten dat velen altijd vervuld zijn met een verkeerde indruk van God. Velen merken de goede God altijd aan als hard, onbarmhartig. Met zo'n hart komen ze tot het gebed en hebben geen of weinig hoop op verhoring. Zo doet men God oneer aan en men bederft zichzelf. Laat engelen en mensen verbaasd staan dat de hoge en heilige God zulke vuile en onnutte schepselen in zulk een nauw Verbond van vriendschap opneemt en door die Goddelijke weg tot de zaligheid leidt. God biedt Zich aan om de God van een arme boetvaardige zondaar te zijn. Hierin is alle gelukzaligheid gelegen, maar niemand weet het dan die het geniet. 't Is niet een gáve van God te ontvangen, maar 't is God Zelf te hebben tot zijn Deel. Wie zal die grote gelukzaligheid uitspreken?

Aan Gods zijde is er de gewilligheid, want Hij biedt het aan en nodigt. Als de mens de beloften nu wèl verstaat en van harte begeert en de waarheid van deze aanbieding gelooft, zich van alle andere dingen afwendt en zich alleen tot God keert en aan Hem in waarheid zijn bewilliging tot dat Verbond verklaart en zich daarin aan God in Christus overgeeft ..., zo is het Verbond gemaakt en het zal eeuwig vast blijven. Gelukkig is hij van wie God de ogen heeft geopend, de wil gebogen en die Hij tot zulk een ernstige bewilliging heeft gebracht. Hij mag verzekerd zijn van zijn tegenwoordige en toekomende gelukzalige staat, al komt hij in veel duisterheid. Want zijn zaligheid staat niet vast op zijn gevoel of geloof, maar op dit Verbond. Allen die Jezus Christus kiezen, Hem aannemen, op Hem zien, naar Hem verlangen, op Hem wachten om vergeving der zonden en kracht tot heiligmaking door Hem te ontvangen, die gaan waarlijk in dit Verbond in. De Heere zal niemand verstoten, die maar in waarheid door Christus tot Hem komt. Zo gij maar uw zonden erkent, waarlijk berouw hebt en waarlijk lust hebt aan dit Verbond en aan de Borg om alleen door Hem die goederen deelachtig te worden; wees dan niet moedeloos, daar is hoop, kom maar, want de Heere zal u zeker niet verstoten, maar aannemen. Denk hierover na en bid de Heere om niet in de strijd over twee of drie verbonden verzeild te raken. Maar smeek Hem om heel persoonlijk een kind des Verbonds te mogen zijn.