Home Kernwoorden Psalmen Belijdenis Zingen UitlegBoeken
 
 
Algemeen
Uitleg psalmen
Digitaal schoolbord
Over de berijmingen
De Franse berijming
De Nieuwe Psalmberijming
Helpt u mee?
Over de Psalmen
Psalmen in de Bijbel
Hebreeuwse Poëzie - 1
Hebreeuwse Poëzie - 2
Hebreeuwse Poëzie - 3
Geweldsteksten
Psalm 42 en 43 - I
Psalm 42 en 43 - II
Goedertierenheid
Goddelozen en Zondaars
Lofzang van Maria
Video over de Psalmen (Engels)
Opinie
Onbekende psalmen
Aangeboren muzikaliteit
Psalmkeuze
Populaire psalmen
Aanpassen melodie
Tips gezin, school, kerk
Moeilijke melodieën
Zingen bij Calvijn
Gesprek over Onbekende Psalmen
Waak voor Wildgroei
Discussie 1773 gezindte-breed
Ingezonden
Rubriek ingezonden
Zingen van psalmen
Geschiedenis Psalmen
Meditatie over psalm 80
Verantwoording Meeuse
Theologie psalmen 1
Theologie psalmen 2
Tweestemmige Harmonisaties
Studie berijmingen
Over Psalmen gesproken! (1)
Over Psalmen gesproken! (2)
Over Psalmen gesproken! (3)
Over Psalmen gesproken! (4)
Catechisatieles
Catechismus vr. 1
Catechismus vr. 2
Catechismus vr. 3 en 4
Catechismus vr. 6
Catechismus vr. 10
Catechismus vr. 12
Catechismus vr. 13
Catechismus vr. 14
Catechismus vr. 15
Catechismus vr. 16
Catechismus vr. 17
Catechismus vr. 18
Catechismus vr. 19
Catechismus vr. 20
Catechismus vr. 21
Catechismus vr. 22
Catechismus vr. 23
Catechismus vr. 24
Catechismus vr. 25
Catechismus vr. 26
Catechismus vr. 28
Catechismus vr. 29
Catechismus vr. 30
Catechismus vr. 31
Catechismus vr. 32
Catechismus vr. 33
Catechismus vr. 35
Catechismus vr. 36
Catechismus vr. 39
Catechismus vr. 40
Catechismus vr. 42
Catechismus vr. 43
Catechismus vr. 45
Catechismus vr. 47
Catechismus vr. 49
Catechismus vr. 51
Catechismus vr. 52
Catechismus vr. 53
Catechismus vr. 54
Catechismus vr. 55
Catechismus vr. 56
Catechismus vr. 57
Catechismus vr. 58
Catechismus vr. 59
Catechismus vr. 60
Catechismus vr. 61
Catechismus vr. 62
Catechismus vr. 63
Catechismus vr. 64
Catechismus vr. 65
Catechismus vr. 66
Catechismus vr. 67
Catechismus vr. 68
Catechismus vr. 69
Catechismus vr. 70
Catechismus vr. 71
Catechismus vr. 72
Catechismus vr. 73
Catechismus vr. 74
Catechismus vr. 75
Catechismus vr. 76
Catechismus vr. 77
Catechismus vr. 78
Catechismus vr. 79
Catechismus vr. 80
Dordtse Leerregels
Dordtse Leerregels art. 2
Dordtse Leerregels art. 3
Dordtse Leerregels art. 4
Dordtse Leerregels art. 5
Dordtse Leerregels art. 6
Dordtse Leerregels art. 7
Dordtse Leerregels art. 8
Dordtse Leerregels art. 9
Dordtse Leerregels art. 10
Dordtse Leerregels art. 11
Dordtse Leerregels art. 12
Dordtse Leerregels art. 13
Dordtse Leerregels art. 14
Dordtse Leerregels art. 15
Dordtse Leerregels art. 16
Dordtse Leerregels art. 17
Hoe moet ik omgaan met
Aalmoezen
Aanvechtingen
Achterklap
Afgoderij
Alcohol
Ambt
Antisemitisme
Atheïsme
Barmhartigheid
Bastaardvloeken
Beeldende kunst
Bekering
Bekommering
Belediging
Berusting
Biblicisme
Bijbel
Bijbelkringen
Bijbelverklaringen
Bijbelvertalingen
Bijgeloof
Buitenkerkelijk christendom
Catechisatie
Censuur
Chiliasme
Chiromantie
Concubinaat
Confessionalisme
Conflicten
Creationisme
Cultuur
Dans
Doodzonde
De Doop
Drift
Dromen
De duivel
Eenzaamheid
Eer
Eerlijkheid
Eeuwigheid
Egoïsme
Eigendom
Eigengerechtigheid
Emancipatie
Emotie
Ergernis
Erotiek
Evangelicals
Evangelie
Evangelisatie
Evolutietheorie
Exorcisme
Fanatisme
Feestdagen
Film
Flirten
Formulieren van eenheid
Fossielen
Frustratie
Fundamentalisme
Gastvrijheid
Gebed
Gebed des Heeren
Gebedsgenezing
Gebedsverhoring
Geboorteregeling
Geduld
Des HEEREN Lof
Johannes à Lasco (1)
Johannes à Lasco (2)
Johannes à Lasco (3)
Johannes à Lasco (4)
Johannes à Lasco (5)
Willem Farel (1)
Willem Farel (2)
Willem Farel (3)
Willem Farel (4)
Willem Farel (5)
Willem Farel (6)
Islam
Girolamo Savonarola
Petrus Datheen (1)
Petrus Datheen (2)
Johannes Calvijn (1)
Johannes Calvijn (2)
Johannes Calvijn (3)
Johannes Calvijn (4)
Maarten Luther (1)
Maarten Luther (2)
Maarten Luther (3)
Maarten Luther (4)
Maarten Luther (5)
Maarten Luther (6)
Maarten Luther (7)
Maarten Luther (8)
Maarten Luther (9)
Maarten Luther (10)
Ambrosius
Guido de Brès (1)
Guido de Brès (2)
Guido de Brès (3)
Guido de Brès (4)
Guido de Brès (5)
Guido de Brès (6)
Guido de Brès (7)
Guido de Brès (8)
Augustinus (1)
Augustinus (2)
Augustinus (3)
Augustinus (4)
Augustinus (5)
De Germanen
Abt Gregorius
Petrus Waldes (1)
Petrus Waldes (2)
John Wycliff
Johannes Hus
wat de bijbel zegt over
Abraham
Benauwdheid
De drie-eenheid (1)
De drie-eenheid (4)
De drie-eenheid (2)
De drie-eenheid (3)
De drie-eenheid (5)
De drie-eenheid (6)
De drie-eenheid (7)
De drie-eenheid (8)
De drie-eenheid (9)
De drie-eenheid (10)
De jeugd (1)
De jeugd (2)
De wederkomst
Elkaar vergeven (1)
Elkaar vergeven (2)
Gods Woord
Heersen
Hoop
Kastijding (1)
Kastijding (2)
Lankmoedigheid
Matigheid
Oefening
Rijkdom
Strijd
Toorn
Zachtmoedig
Orthodoxie
Verkiezing en verwerping
Wie is God?
Geloven (1)
Geloven (2)
 

 

Trek discussie 1773 gezindte-breed

Auteur: Ds. M. van Reenen

Inleiding

Al weer even geleden (RD 1 juni 2011) maakte het Reformatorisch Dagblad melding van een initiatief van de Gereformeerde Bond om de ‘zingbaarheid’ van de Psalmberijming (1773) te onderzoeken. Het bericht was erg summier, maar toch voldoende om te vermoeden dat diverse lezers van de krant dit, terecht of onterecht, associëren zullen met het initiatief tot de herziening van de Statenvertaling. Met als gevolg dat het onderzoek mogelijk al in een ‘hokje’ geplaatst/ weggezet wordt. En dat is jammer. Immers, nu in de keuze voor de Statenvertaling de bevindelijk-gereformeerde gezindte geen volstrekte eenheid meer vertoont, is de berijming van 1773 nog wél een verbindende factor. Een onderzoek naar deze Psalmberijming raakt dus de breedte van de gezindte. Ongeacht van wat de uitkomst van dat onderzoek zal zijn.

Problemen

Ook inhoudelijk raakt zo’n onderzoek de gehele gezindte. Niet slechts zij die een voorstander zijn van het gebruik van een herziening van de Statenvertaling lopen wel eens tegen problemen aan in het gebruik van deze berijming, maar ook anderen. Allereerst zijn er natuurlijk de gemeenten die nooit de berijming van 1773 hebben kunnen aanvaarden en daarom nog steeds de berijming van Petrus Datheen gebruiken. Vervolgens geldt het ook voor andere gemeenten. Ik noem een paar aspecten. De berijming bevat diverse passages die doordrenkt zijn van Verlichtingsdenken (‘Opperwezen’) en achttiende-eeuws moralisme (Ps. 1: ‘zulken die, oprecht en rein van zeden/ met vasten gang het pad der deugd betreden’). Ook gebruikt deze Psalm consequent de aanduiding ‘Heer’ (vergelijk Ps. 25:2: ‘Heer’, ai, maak mij Uwe wegen’, waar ‘ai’ is tussengevoegd om maar geen ‘Heere’ te hoeven schrijven). Verder is ook voor sommigen die de Statenvertaling goed kunnen verstaan soms 1773 toch tamelijk onbegrijpelijk. Een Psalmberijming moet immers extra concessies doen aan de begrijpelijkheid, vanwege metrum en rijm. Denk aan de vele afkortingen (‘woên’ in plaats van ‘woeden’ etc.), en aan een zin als ‘Zo ik dit zeggen staven zou/ gewis, zo waar’ ik niet getrouw’/ aan ’t waard’ geslacht van Uwe kind’ren’. Ten slotte noem ik de melodieën. Waarom is Ps. 50 zo’n onbekende Psalm? Bepaald niet vanwege de inhoud, die zeer goed zou passen bij menige bevindelijk-gereformeerde preek (‘wat roemt gij u als Mijn verbondelingen/ daar g’ u door woord noch straffen laat bedwingen?’). Waarschijnlijk is de Psalm wél onbekend vanwege de, voor 21e-eeuwers, vrij ontoegankelijke melodie.

Geen diskwalificatie

Let wel: hiermee wil ik bepaald de Psalmen uit de berijming van 1773 niet diskwalificeren. Wij zingen ze, ook thuis, graag; en deze berijming heeft een plaats in vele harten gekregen, ook van Gods volk uit afgelopen eeuwen. Ook de melodieën, die voor de huidige generatie soms ontoegankelijk zijn, hebben grote waarde. Een Psalmberijming die velen zich, ook bevindelijk, eigen hebben gemaakt, is te kostbaar om te verkwanselen. Toch benoem ik de problematische kanten ervan. De reden daarvoor is deze: de moeite met deze Psalmberijming kent vele facetten, zowel taalkundig als inhoudelijk als muzikaal. Daarom is het mijns inziens zeer zinvol, dat de bezinning een breder karakter krijgt dan op dit moment vanuit het bewuste berichtje naar voren lijkt te komen.

Gezamenlijk onderzoek is moeilijk maar belangrijk

Natuurlijk zal dit zorgen voor zijn eigen moeilijkheden. Immers, wat de één als een probleem ervaart, herkent de ander helemaal niet – en andersom. En gesteld dat de uitkomst van genoemd onderzoek zou zijn, dat er gezocht wordt naar een soort ‘herberijming’ (als dat al mogelijk zou zijn), dan komen er veel praktische problemen die samenhangen met de breedte van de doelgroep. Denk alleen maar aan het woordje ‘gij’, waar HSV-gebruikers wellicht een andere lijn voor zullen staan dan SV-gebruikers. Alleen, laten we niet vergeten: als we om die reden de bezinning niet breder trekken, dan verschuiven we slechts het probleem. Mocht het onderzoek binnen de huidige kaders blijven en dán tot een soort herberijmings-uitkomst leiden, dan is een bepaalde vorm van polarisatie onvermijdelijk. En discussies zoals rond de HSV, daar zit niet iedereen om verlegen… Veel vruchtbaarder zou het zijn om die discussies een plaats te geven in een commissie uit de hele gezindte. En dat is een verantwoordelijkheid voor die hele gezindte!

Dan kan er daar al gezocht worden naar een modus. Mocht de commissie er niet uitkomen, of onverhoopt onvoldoende draagvlak vinden in de breedte van de bevindelijk-gereformeerde gezindte, dan is er in elk geval een poging gedaan. En mocht deze bezinning (en een mogelijke uitkomst daarvan) wél goed ontvangen worden, dan kan dat op zijn minst leiden tot een beter besef van wat we zingen. Niet alleen bij hen die enige modernisering van achttiende-eeuws taalgebruik wensen, maar ook bij hen die ook met zeventiende-eeuws taalgebruik nog goed uit de voeten kunnen. Augustinus zei eens: ‘wie zingt, bidt twee maal’. Maar wie in tweeheid zingt, hoe zou die nog kunnen bidden?

De auteur is predikant van de hersteld hervormde gemeente te Oldebroek-’t Harde.

Dit artikel heeft eerder in het Reformatorisch Dagblad van 10 juni 2011 gestaan.